Chương 8

Thuế thương nghiệp cũng đều đã có chỗ dùng, nếu lấy ra bù tổn thất hàng hóa, vậy mùa thu nếu lại gặp thiên tai, phải cắt lương của hương nào trước?

Ta cúi đầu lật sổ, không tìm thấy khoản nào có thể dễ dàng điều chuyển.

Cuối cùng, châu nha không thay nàng trả nợ thương nghiệp, chỉ phong tỏa và bảo quản những sổ sách, hàng hóa đang có tranh chấp theo đúng pháp luật, triệu tập các bên kiểm tra khế ước, phân định rõ từng khoản nợ, đồng thời theo phương thức cứu tế hiện có mà giúp đỡ thân quyến của những thủy thủ mất đi kế sinh nhai.

Mấy nhà chủ hàng ban đầu vì muốn giảm phí vận chuyển mà chấp nhận tự gánh rủi ro tổn thất khi ra biển, nay cũng phải nhận lấy phần trách nhiệm của mình. Tiền công mà thủy thủ đã làm ra thì không thể chỉ vì một câu thuyền chìm là xóa sạch.

Tưởng Ngọc Anh bán hai cửa hàng, giao ra một nửa phần vốn ở kho hàng, lúc ấy mới thanh toán hết tiền công còn thiếu cùng một phần tiền hàng. Số nợ còn lại được thỏa thuận kéo dài kỳ hạn.

Các nhà tự quyết định có chấp nhận hay không, châu nha chỉ biến những lời đã thỏa thuận thành văn khế có thể dùng để truy đòi.

Có người mắng triều đình thấy lợi thì thu thuế, gặp nạn lại mặc kệ dân chúng.

Ta ở kho hàng phụ giúp kiểm kê suốt ba ngày, cũng hứng chịu lời mắng chửi suốt ba ngày. Có một phụ nhân đặt đôi giày cũ của phu quân lên bàn sổ sách, nói: “Các người cứ từ từ mà tính, ta chỉ cần người của ta trở về.”

Đôi giày ấy khiến ta nhớ đến Trần Lục.

Đêm đó, Tưởng Ngọc Anh ngồi trên bậc cửa, lần đầu tiên hỏi ta có rượu hay không. Ta đi mua một vò nhỏ. Nàng chỉ nhấp một ngụm rồi nói dạ dày không chịu nổi, đặt sang bên cạnh.

“Trước đây ta cứ nghĩ, làm ăn khó nhất là qua cửa ải phải nộp tiền. Nay cửa ải đã thông rồi, mới biết hóa ra còn có chuyện khác.”

Nàng lấy từ trong ngực ra một mảnh giấy nhỏ. Đó là bảng giá hàng hóa Tưởng Nhạn để lại cho nàng, mặt sau còn vẽ một con rùa đen lớn, nói rằng con rùa nàng nhìn thấy trên biển to bằng cả cái bàn.

Tưởng Ngọc Anh chỉ vào bức vẽ, nói vẽ chẳng giống chút nào, từ nhỏ nàng đã không biết vẽ.

Ta ngồi cùng nàng cho đến khi rượu nguội, không khuyên nàng phải nghĩ theo hướng tốt đẹp.

Lúc sắp đi, Tưởng Ngọc Anh hỏi ta con ốc biển kia còn ở đó không.

“Còn.”

“Là Nhạn nhi chọn đấy.” Nàng nói. “Nó bảo con này có hoa văn đẹp nhất.”

Ta trở về lau sạch bụi trên vỏ ốc, chuyển nó đến bên cửa sổ. Ngày hôm sau, ta vẫn đến kho hàng kiểm sổ.

Đến ngày thứ bảy, Tần Chỉ đến đón ta.

Nàng không mang theo hai người thường đi cùng, phía sau lại là hộ vệ của Ngự sử tuần tra do triều đình phái xuống.

“Về châu nha.” Nàng hạ giọng nói. “Xảy ra chuyện lương thực.”

Ta đặt sổ sách xuống, còn tưởng lại có người nhân lúc thiên tai mà nâng giá.

Đến chính đường, ta mới phát hiện mẫu thân đang ngồi ở hàng ghế dưới. Chén trà trước mặt nàng vẫn chưa hề động đến. Người ngồi phía sau án tự xưng họ Lương, phụng mệnh điều tra nơi lương cứu tế đi về, yêu cầu ta trước tiên giao quan ấn, ở lại chờ thẩm vấn.

“Điều tra đến cả ta rồi sao?”

Hắn đẩy một bản cung trạng đến trước mặt ta.

“Có người khai rằng mẫu thân ngươi lấy danh nghĩa cứu tế để trộm bán lương quan, mua sắm binh khí. Ngươi phụ trách ký phát công văn điều lương.”

Ta nhìn xuống. Cuối bản cung trạng, người đóng dấu tay chính là Đinh Sùng.

Lương Ngự sử lại lấy ra một đạo điều lương lệnh. Trên đó đóng châu ấn, viết rõ điều ba trăm thạch lương từ Đông thương.

Dòng cuối cùng là tên của ta.

Ta nhìn chằm chằm nét ký ấy hồi lâu, không nói một lời.

Đạo điều lương lệnh này quả thực do chính tay ta ký.

Ngày Lương Ngự sử vào thành, trên bến tàu vừa gãy một thanh xà ngang mới thay.

Một phu khuân vác hàng hóa ngã xuống nước, người bên cạnh nhanh tay kéo hắn lên. Người không chết, nhưng chân đã gãy. Đào Tuệ mang về một đoạn gỗ gãy, đặt lên bàn. Những lỗ mọt đục rõ ràng bên trong hiện ra trước mắt.

“Trên sổ ghi là nguyên một cây gỗ tốt.” Nàng nói.

Ta lục tìm hồ sơ sửa chữa. Ở cuối văn thư nghiệm thu là nét ký của ta.

Đoạn cầu tàu ấy do châu nha giao cho xưởng thuyền sửa chữa, quản sự bến tàu Đinh Sùng phụ trách kiểm tra nghiệm thu. Trước kia khi cứu tế, Đinh Sùng từng áp tải lương, cũng từng canh đê trong mùa lũ.

Sau đó ta tiến cử hắn quản lý bến tàu. Hắn làm việc nhanh nhẹn, mỗi lần đều nói đã thu xếp ổn thỏa, ta rất ít khi hỏi lại lần thứ hai.

Lần này cũng vậy, hắn nói đã sửa xong.

Hôm ấy ta đang bận giao nhận thuyền lương, nghe xong liền ký tên, không đợi thợ kiểm tra lại, cũng không nhìn ra phía sau bảng kê vật liệu hắn nộp đã thiếu mất một chữ ký.

Lương Ngự sử đẩy trang giấy ấy đến trước mặt ta, hỏi có phải chính tay ta ký hay không.

“Phải.”

“Vì sao cho phép quyết toán?”

Ta kể lại toàn bộ sự việc hôm đó. Hắn ghi chép xong lại hỏi Đinh Sùng có phải do ta tiến cử hay không, giữa hai người có quan hệ họ hàng hay thân thích gì không, xưởng thuyền từng đưa tiền bạc hay lễ vật cho ta hay chưa.

Mỗi câu hỏi được đưa ra, viên thư lại bên cạnh liền ghi lại một câu. Ta ngồi ở đó, nghe tiếng sột soạt của ngòi bút trên giấy, lần đầu tiên nhìn thấy rõ ràng đến vậy cái tên của mình đang đi cùng một khoản sổ sách sai phạm.

Buổi chiều hôm đó, Đinh Sùng xin gặp ta.

Ta bảo hắn nói trước mặt Ngự sử và thư lại. Hắn lại chần chừ mãi không chịu mở miệng. Đợi hồi lâu, hắn mới nhắc đến chuyện năm xưa Bắc Hà vỡ đê, hắn từng đứng ở đó suốt hai đêm, chân ngâm nước đến nửa tháng không thể xỏ giày.

Chuyện ấy ta nhớ.

“Tiền thưởng vì canh đê của ngươi bị phát thiếu sao?” ta hỏi.

Hắn nói không.

“Vậy nói về cây gỗ này. Ai thay nó, ngươi biết từ khi nào?”

Hắn cúi đầu, không chịu nói thêm.

Sổ vật liệu của xưởng thuyền sau đó cũng bị tra ra. Đinh Sùng nhận tiền rồi cho phép dùng vật liệu kém thay vật liệu tốt, che giấu ý kiến phản đối của thợ, lại dựa vào văn thư có chữ ký của ta để lĩnh đủ tiền.

Tiền vừa tới tay, mấy người đã chia nhau xong. Ta càng xem càng tức, tức hắn, cũng tức chính mình vì đã để hai chữ “đã ổn” thay thế cho việc kiểm tra nghiệm thu.

Châu nha phong tỏa đoạn cầu tàu hư hỏng, mời thợ khác đến kiểm tra từng cây một. Những chỗ chưa xác nhận được thì tạm thời không cho chở hàng nặng qua.

Vết thương của phu khuân vác do y giả chăm sóc, tiền công và khoản bồi thường thương tật được ghi riêng, không thể để hắn trong lúc các bên đùn đẩy trách nhiệm mà phải chờ đợi vô ích.

Việc kiểm tra cũng không dừng lại ở Đinh Sùng.

Tiền thử nghiệm của ta, tiền thông thương và những khoản tiền cá nhân ta bỏ ra từ trước đều bị điều tra. Mấy khoản thưởng bạc đầu tiên và công khoản về sau ghi chung trong một quyển sổ. Tuy đều có nguồn gốc và nơi đi rõ ràng, nhưng phải mất không ít công sức mới phân biệt được.

Đào Tuệ dựa theo bản gốc làm lại mục lục, không thay những biên lai cũ viết ngoáy ấy.

La Thư Lan cũng được mời đến hỏi chuyện, vì trước đây châu nha từng mua dụng cụ của nàng.

Nàng mang cả mẫu cũ, mẫu mới và bảng kê vật liệu đến, để người ta kiểm tra giá sắt cùng thời kỳ, rồi chỉ vào một tờ biên lai nói: lần này theo yêu cầu của châu nha đã đổi cán, cho nên tiền công tăng thêm.

Khoản nợ cũ ta từng giúp nàng bổ sung cũng được ghi lại nguyên trạng.

Mẫu thân không đến hỏi án, chỉ sai các phòng trong châu nha giao đủ sổ sách cần nộp. Trên bàn cơm, ta không nhịn được nhắc đến Đinh Sùng. Nàng nghe một lúc rồi hỏi ta đã giải thích với Ngự sử chưa.

Ta nói rồi.

Nàng liền không hỏi thêm, chỉ bảo ta uống hết bát canh đã nguội.

Vụ án kết thúc vào đầu xuân. Đinh Sùng bị cách chức, luận tội; xưởng thuyền phải trả lại số tiền đã lĩnh vượt; những người liên quan chịu phạt tùy theo hành vi của mình.

Chữ ký của ta tuy không phải do thông đồng, nhưng việc sơ suất trong khâu nghiệm thu là sự thật, vì vậy ta bị khiển trách, việc dự định thăng chức cũng tạm hoãn một năm. Văn thư xử phạt và văn thư chỉnh đốn được lưu vào hồ sơ cùng nhau.

Ta không lấy những công lao trước kia để bù cho lần này.

Chỉ là việc chỉnh đốn còn phiền phức hơn nhiều so với viết một bản nhận lỗi. Khâu mua sắm, nghiệm thu và quyết toán phải do những người khác nhau phụ trách. Đồ vật có thể báo cần dùng gấp trước, nhưng thiếu khâu kiểm tra nào thì phải ghi rõ thời hạn bổ sung nghiệm thu, không thể để một câu “việc gấp” xóa sạch toàn bộ thủ tục phía sau.