Chương 10

Đường sông phía bắc lại xảy ra vấn đề.

Nước cạn, thuyền lớn chở đầy hàng không thể đi qua, chuyển sang đường bộ thì chi phí còn cao hơn.

Bộ Binh có một phần quân lương ở gần đó, có thể điều trước, sau đó bổ sung lại bằng lương vận chuyển từ xa, nhưng quân doanh biên giới cũng lo sẽ đứt lương.

Hạ Thượng thư phụ trách quân lương trực tiếp mở sổ khẩu phần hằng ngày trong quân, cho ta xem từng doanh trại còn có thể ăn được bao lâu.

Xem xong, ta thừa nhận không thể điều theo con số ta yêu cầu ban đầu.

Chúng ta đứng trước điện, đối chiếu bản đồ tính toán suốt hai canh giờ, chia thành mấy tuyến: trước tiên điều một phần quân lương gần đó có thể xuất kho, đoạn sông nước cạn thì chia nhỏ hàng hóa để giảm tải cho thuyền, đường bộ chỉ bổ sung cho mấy huyện cấp bách nhất, sau đó mua lương ở Giang Đông để bù cho những đợt tiếp theo.

Phí vận chuyển phải có nguồn chi trước, không thể lại để châu huyện ứng trước rồi từng tầng từng tầng tăng thêm gánh nặng.

Nữ đế nghe đến đây, sai người mang sổ chi tiêu sửa sang cung uyển năm nay đến.

Một khoản có thể dừng là công trình sửa chữa ngoại điện trong khu lăng của tiên đế do nàng khởi công. Quan lễ không đồng ý, nói đó là lời nàng đích thân hứa khi đăng cơ.

Tiêu Lệnh Nghi im lặng một lát, rồi bảo người tách những hạng mục đã khởi công và chưa khởi công ra. Những hạng mục chưa khởi công thì tạm dừng; những dân phu đã thuê thì thanh toán đúng tiền công, không thể lấy lý do dừng việc mà quỵt tiền.

“Viết vào chiếu thư.” Nàng nói. “Đừng giấu cho trẫm.”

Sau khi mệnh lệnh được ban xuống, vẫn xảy ra sai sót.

Một kho huyện trộn lẫn lương cũ đã mốc vào lương mới, suýt nữa chuyển đến tay dân chạy nạn.

Ở một nơi khác, lúc chuyển thuyền dỡ hàng lại thiếu mất một số lượng, bên vận chuyển và lại kho đùn đẩy trách nhiệm cho nhau. Ta dẫn người lên phía bắc, ngày ngày chạy giữa bến tàu và cửa kho, đế giày mòn rách, phải lấy chỉ khâu lại rồi tiếp tục đi.

Có một huyện lệnh vì sợ chậm ngày nên lấy lương từ cửa hàng nhà mình bù vào số thiếu trước, sau đó trình lên một bảng giá cao đến mức vô lý. Nàng đứng trước mặt ta, nói đầy lý lẽ:

“Lương đã ăn rồi, chẳng lẽ còn có thể nôn ra được sao?”

Ta công nhận số lương thực thực tế đã nhập kho, còn tranh chấp về giá thì giao cho bên khác thẩm tra, đồng thời chuyển nghi vấn nàng lợi dụng công vụ để kiếm lời sang cơ quan điều tra.

Đêm đó, ta lại viết thư về kinh, xin bổ sung quy định về so giá và lưu chứng cứ trong trường hợp khẩn cấp mua lương.

Không có đạo chiếu thư nào vừa ban xuống là mọi chuyện xấu lập tức có thể chấm dứt.

Trước mùa thu, số người lưu vong dần giảm xuống.

Có một nhóm người hồi hương đi ngang qua doanh trại. Một nam nhân ôm con gái đến nhận lương thực đi đường, cô bé đang ngủ, khóe miệng còn dính vụn bánh. Hắn khẽ hỏi có thể đóng ít hơn một con dấu hay không, sợ đánh thức đứa trẻ.

Ta nhận lấy lộ dẫn của hắn, bảo viên thư lại bên cạnh sang một chiếc bàn khác cách xa hơn để đóng dấu.

Khi trở về kinh phục mệnh, Nữ đế hỏi ta có giữ được tất cả mọi người hay không.

Ta nói không, rồi đặt danh sách những người đã được xác nhận tử vong lên trước sổ sách vận chuyển cứu tế.

Nàng lật rất lâu, cuối cùng chỉ hỏi:

“Việc an trí về sau của thân quyến, còn ai đang quản?”

Lần này, ta mang theo cả tên người phụ trách và ngày bàn giao.

Sau chuyện Hà Sóc, ta ở lại Thượng thư tỉnh, phụ trách điều phối giữa việc cứu tế vận chuyển và nông vụ.

Những ngày khó khăn nhất không phải là một trận thiên tai nào đó, mà là sau khi thiên tai qua đi, tất cả mọi người bắt đầu nói rằng năm ngoái đã làm rất tốt.

Những điều khoản thử nghiệm có nên giữ lại hay không, các thư lại được tăng thêm có nên cắt giảm hay không, lương trong kho đã cũ thì có nên bỏ tiền ra luân chuyển hay không, tất cả đều phải tranh luận lại từ đầu.

Ta đã cãi nhau với Phùng Chấp rất nhiều lần, nhưng về sau chính hắn lại giúp ta triển khai phương thức tách riêng sổ giống, lương cứu tế khẩn cấp và quân lương.

Hắn nói:

“Không phải ta đồng ý với việc ngươi tiêu tiền lung tung, chỉ là nếu lại phải tính thêm một quyển sổ hỗn loạn nữa, ta cũng chẳng sống thọ nổi.”

Nữ đế cho phép ta được thẳng thắn trình bày trong lúc nghị sự, người trong cung dần dần gọi ta là cận thần.

Có người đưa ruộng đất cho ta, mong ta lên tiếng giúp một bến cảng nào đó; có người nhờ thân thích chuyển thiếp, muốn để bến tàu mới chỉ cho riêng một nhà được kinh doanh.

Ta từ chối nhiều lần, dần dần liền có người nói ta bạc tình, thuở trẻ dựa vào gia đình, nay đã đứng vững thì không còn nhận người cũ.

Những lời ấy truyền về Ích Châu. Mẫu thân gửi thư đến, trước tiên hỏi ta có từng nhận thứ gì hay không, sau đó nói nếu có thân thích giả danh ý của nàng thì không cần để tâm. Giờ nàng chỉ chuyên tâm dưỡng bệnh, không hề nhờ bất cứ ai chạy vạy quan phủ giúp mình.

Mấy năm sau, trong triều bàn luận về tư cách được tiến cử, có người đề nghị phàm những ai có cha mẹ phạm trọng tội thì đều không được làm quan, lấy lý do gia giáo không nghiêm.

Nếu nghị định này được thông qua, những người từng tham gia tố giác, đích thân ngăn cản cha mẹ mình làm điều ác cũng sẽ bị loại bỏ.

Ta xin những người tham gia nghị sự trước tiên xem hồ sơ nhập sĩ của chính mình. Tội trạng của Lục Tranh, lời khai của ta và quá trình bình định phản loạn đều được ghi rõ, trong đó không có một chữ nào giảm nhẹ tội cho ông ta. Theo nghị định mới, người như ta cũng phải bị chặn ngoài cửa.

Có người nói có thể mở lệ riêng cho công thần, ta hỏi, nếu người khác cũng không hề tham gia vào tội lỗi của cha mẹ, chỉ là không có cơ hội lập công lớn, vậy họ dựa vào đâu để thoát khỏi quy định ấy?

Nữ đế hạ lệnh trả điều khoản này về để nghị lại, người có liên quan đến vụ án thì phải xét hành vi của chính bản thân họ, không thể chỉ lấy phán quyết dành cho người thân để thay thế. Về sau, trong quy chế tuyển chọn quan lại, điểm này cuối cùng cũng được viết rõ ràng.

Thỉnh thoảng ta vẫn lật xem cốt truyện nguyên bản.

Những hạn chế được Bùi Hành ban xuống sau khi khai quốc, từng điều từng điều nằm trong tư liệu cũ: nữ nhân giữ chức quân sự không được thế tập, sau đó cũng không được bổ nhiệm mới; tông sản chuyển sang do dòng phụ hệ kế thừa; việc tiến cử quan lại ở địa phương dần lấy nam đinh làm trước.

Hệ thống ghi chú bên cạnh rằng những quy định ấy nhằm làm suy yếu các thế tộc cũ, ổn định việc kế thừa. Những hạn chế đó chèn ép nữ nhân trong các thế tộc cũ có khả năng tranh quyền với hắn, đồng thời khiến ngày càng nhiều chức quan và tài sản rơi vào tay nam nhân.

Nhiều người vốn chẳng có cơ hội được thừa kế tài sản hay làm quan nhờ vậy mà hưởng lợi, đương nhiên cũng sẵn lòng bảo vệ những luật lệ mới ấy cho hắn.

Vài chục năm sau, những người viết sử đều trưởng thành dưới chế độ ấy, lại viết chúng thành công lao chỉnh đốn cương thường, làm thiên hạ ổn định. Những nữ nhân bị tước chức quan và tư cách thừa kế rất ít người để lại được đôi dòng trong sử sách.

Nơi này cũng có môn hộ thế gia, cũng có người thiên vị tư lợi, không phải đổi sang nữ hoàng thì mọi khổ nạn sẽ biến mất.

Nhưng A Cần có thể dựa vào kỳ thi nông vụ để làm quan; La Thạch Thanh có thể dẫn thợ ra ngoài đo đạc, khảo sát kênh mương; khi Đào Tuệ được thăng lên làm quan quản kho, nàng không cần phải đi cầu xin một ngoại lệ đặc biệt cho phép nữ nhân làm việc.

Những lá thư họ gửi đến còn náo nhiệt hơn cả bản “Thái Tổ bản kỷ” mà hệ thống đưa cho ta.

A Cần viết rằng nàng đã đến vùng phía bắc, phương pháp ở phương nam quả nhiên không thể bê nguyên sang dùng, còn bị lão nông cười nhạo. Nhớ lại chuyện năm xưa của ta, nàng cũng không nhịn được mà cười theo.

Thạch Thanh vẽ một món công cụ mới, bên cạnh chú thích một nửa là kích thước, một nửa là lời mắng sư phụ lại tháo tung thứ nàng làm ra. Đào Tuệ thực tế nhất, hỏi giá giấy ở kinh thành, có thể giúp châu nha hỏi mua một lô vừa rẻ vừa dùng tốt hay không.

Ta mang thư cho Nữ đế xem. Nàng dừng lại rất lâu trước bức vẽ của Thạch Thanh, nói trong danh mục khí cụ mà Ty Công trình lên tháng này không có tên món đồ ấy.

“Có lẽ vẫn chưa báo lên.” Ta nói.

“Vậy thì hỏi. Đừng vội thay họ giải thích.”