Chương 11

Về sau, danh mục khí cụ bổ sung tên người chế tạo và người thử dùng. Trong tấu báo vẫn phải có quan chủ sự chịu trách nhiệm, nhưng công lao không còn chỉ sót lại cái tên của vị quan đứng trên cùng.

Ban đầu có người chê tên thợ khó tra cứu, thư lại phải viết thêm hai dòng, chẳng tốn bao nhiêu giấy, cái cớ ấy vì thế không được chấp thuận.

Năm ta bốn mươi tuổi, mẫu thân lâm bệnh nặng.

Lúc nhận thư, ta đang ở trong điện, chữ viết trước mắt bỗng nhòe đi hết. Nữ đế cho phép ta về thăm nhà, để cấp phó tiếp quản công việc của ta, không hề nói triều đình không thể thiếu ta. Ta vội vã đến Ích Châu, mẫu thân lúc ấy đã không thể nói thành câu dài, nhưng vẫn nhận ra ta.

Ta nằm sấp bên giường nàng, giống hệt lúc tỉnh lại năm mười chín tuổi, nắm lấy tay nàng.

“Cơm.” Nàng khó nhọc nói.

Ta tưởng nàng đói, vội định gọi người. Đào Tuệ đứng bên cạnh ngăn ta lại, nói nàng đang hỏi ta đã ăn chưa.

Ta gật đầu, nước mắt rơi xuống mu bàn tay nàng. Nàng dường như rất không hài lòng, ngón tay khẽ động.

Ta đành nói tiếp: “Chưa, trên đường chỉ ăn nửa chiếc bánh. Giờ ta đi ăn ngay.”

Lúc này nàng mới nhắm mắt, nhẹ nhàng thở ra một hơi.

Lo liệu tang sự xong, ta tìm thấy rất nhiều bản đồ cũ, cùng lá thư nhà từ Bắc Đê gửi về, đã bị nước làm nhăn nhúm.

Cả đời mẫu thân chưa từng đến biển, vậy mà khi vẽ bản đồ, nàng luôn kéo dòng sông về phía đông thêm một chút, sợ người tiếp quản về sau không biết nước sẽ chảy ra đâu.

Hết kỳ chịu tang, ta mang bản sao trở về kinh thành. Mẫu thân đã không còn, nhưng kênh mương ở Nam Khê vẫn có người nạo vét. Năm nay người sửa kênh là ai, trên sổ ghi rõ ràng. Ta đọc từng người một rồi mới khép sổ lại.

Năm ta năm mươi hai tuổi, Tiêu Lệnh Nghi bắt đầu bàn việc truyền ngôi.

Trưởng nữ của nàng đã ở địa phương nhậm chức nhiều năm, sau khi được điều về kinh thì trước tiên tham gia nghe chính sự, sau đó từng bước phân chia việc triều chính. Mấy vị cận thần lo lắng việc chuyển giao mới cũ, chủ trương để Nữ đế tiếp tục quyết định mọi đại sự.

Nàng hỏi, nếu một người mãi không chịu buông tay, người kế vị phải đến ngày nào mới biết bản thân mình có thể làm được những gì?

Ta đứng bên cạnh nghe, chợt nhớ đến chồng hồ sơ mẫu thân từng sắp xếp khi cáo quan.

Việc truyền ngôi không lập tức trở nên thuận lợi. Có người đoán ý tân đế, vội vàng muốn lật lại những nghị định cũ; có người viện dẫn lệ cũ của triều trước, ngay cả một mức phí vận chuyển đã không còn phù hợp cũng nhất quyết không cho sửa. Ta từng tranh luận với tân đế, cũng từng bị bác bỏ hai bản tấu.

Về sau có mấy điều chỉnh còn tốt hơn đề nghị của ta, ta liền theo quy chế mà ký tên.

Sau khi Tiêu Lệnh Nghi lui về, nàng thích gọi ta đến dùng cơm. Nàng ăn rất ít, mới gắp hai miếng đã buông đũa, rồi hỏi Ích Châu hiện giờ thế nào. Ta đọc thư Đào Tuệ gửi cho nàng nghe.

Đọc đến chuyện năm nay có người khiếu nại việc chia nước từ con kênh cũ không công bằng, nàng còn nghe chăm chú hơn cả khi nghe báo tin được mùa.

“Đã tra chưa?”

“Đang tra. Không phải ta tra.”

Nàng bật cười một tiếng, cuối cùng lại gắp thêm nửa miếng cá.

Năm sáu mươi tuổi, ta cáo lão, trở về Ích Châu định cư. Căn nhà mẫu thân để lại vẫn còn đó. Đào Tuệ cũng đã lui xuống, vẫn sống rất gần ta. Hai người tóc đã hoa râm chúng ta thường xuyên cãi nhau xem ai nợ ai một hũ dưa muối.

Nàng nói thuở trẻ từng trèo cửa sổ sau giúp ta, để lại cả vết sẹo, ta nên cho nàng thêm một hũ. Ta nói cái lý do này nàng đã dùng suốt bốn mươi năm rồi, nàng liền nói dùng thêm hai mươi năm nữa cũng chưa tính là cũ.

Hà Thu Nương sống đến bảy mươi sáu tuổi. Những năm cuối không cần xuống ruộng nữa, nhưng vẫn không chịu ngồi yên, cứ trồng hành trước cửa. La Thư Lan qua đời trước nàng.

Khi Thạch Thanh thu dọn dụng cụ của sư phụ, phát hiện bên trong một chiếc bào gỗ cũ nhất có giấu biên lai tiền công mà năm xưa ta bổ sung cho nàng. Khoản tiền ấy đã tiêu hết từ lâu, nhưng tờ giấy vẫn chưa từng bị vứt đi.

Khi họ lần lượt ra đi, ta đều đến tiễn. Trở về thì khóc, khóc xong vẫn phải ăn cơm, hôm sau còn có thể nổi giận vì một bát canh nấu mặn.

Thuở trẻ ta luôn nghĩ những cuộc chia xa và cái chết sẽ cắt đứt cuộc sống, về sau mới hiểu, ngày hôm sau vẫn phải thức dậy, gối ướt rồi thì mang ra phơi nắng.

Năm bảy mươi ba tuổi, Quốc sử quán gửi đến một đoạn tiểu sử, xin ta xác nhận sự thật.

Phần mở đầu viết về ta rất vang dội: “Trừ nghịch nơi khuê môn, hiến kế giữa ruộng đồng, thông thương trên sông biển, phò tá hai triều, an định thiên hạ.”

Ta đọc xong, gạch bỏ hai chữ “an thiên hạ”.

Vị sử quan trẻ tuổi mang bản thảo đến có vẻ khó xử, nói đó là lời tán tụng. Ta nói lời tán tụng cũng đừng quá mức. Năm ngoái Tây Bắc còn gặp nạn châu chấu, địa phương đến nay vẫn đang gieo trồng lại, ta ngồi ở Ích Châu ăn quýt, sao có thể nói ta đã “an định thiên hạ”?

Hắn đành cầm bút ghi lại.

Về sau, phương pháp trị thủy ở Nam Khê được ghi dưới tên ta. Ta bảo hắn lấy một tờ giấy khác, bổ sung đầy đủ tên của La Thư Lan, Hà Thu Nương, các hương lão và học đồ.

Trần Lục đã chết cũng phải được ghi tên. Việc hắn phụ trách không phải phát minh, nhưng hắn đã bỏ mạng khi canh đê, không thể vì không có quan chức mà cuối cùng chỉ còn lại một nét gạch trong con số thương vong.

Sử quan hỏi Thẩm Lâm Xuyên nên viết ở đâu.

“Phía trước.” Ta nói. “Bản đồ ấy do nàng chủ trì, sai người đo đạc. Ngươi xếp nàng ra sau ta, nàng sẽ không vui.”

Hắn cười, nói chính sử không tiện viết chuyện “không vui”.

Ta nói câu ấy không cần viết, chỉ cần đừng viết sai tên là được.

Về sau bản thảo hoàn chỉnh được gửi đến. Tiêu Lệnh Nghi có bản kỷ của riêng nàng, ta có liệt truyện của mình, địa phương chí cũng ghi riêng những việc về nông nghiệp và thủ công. Không phải ai cũng có một đoạn dài, nhưng những cái tên còn có thể tra cứu được cuối cùng đều có chỗ để đặt bút ghi lại.

Bùi Hành cũng được ghi trong đó, cùng Lục Tranh mưu đồ cướp sứ giả đoạt lương, sự việc bại lộ rồi chết, chỉ chiếm một đoạn rất ngắn. Kết cục của Lục Tranh được viết ngay phía sau, không né tránh quan hệ cha con với ta, cũng không viết những lời như “đại nghĩa diệt thân”.

Sử quan vốn định thêm bốn chữ ấy, nhưng ta không cho. Đêm đó, điều đầu tiên ta nghĩ đến là đừng để bọn chúng đạt được mục đích. Còn hậu nhân muốn khen ta thế nào, không cần thay ta sắp đặt.

Năm ta tám mươi hai tuổi, hệ thống lại lên tiếng.

Nó đã im lặng rất lâu. Khi giọng nói vang lên, ta đang ngồi trong sân bóc đậu Hà Lan, suýt nữa còn tưởng tai mình đã lãng đi nên nghe nhầm.

【Sinh mệnh của ký chủ sắp kết thúc. Nhiệm vụ tuyến chính thất bại. Không thể nhận phần thưởng trở về và khôi phục sinh mệnh.】

Ta bỏ những hạt đậu đã bóc vào bát, hỏi còn bao lâu. Nó không thể đưa ra ngày tháng chính xác, chỉ có thể kiểm tra được rằng cơ thể đang dần suy kiệt.

“Vậy thì đừng cứ ngăn ta nữa.” Ta nói. “Hôm nay nắng đẹp.”

Nó không cho ta trăm tỷ tiền mặt, cũng không cho thêm một cơ hội hồi sinh nào. Giao ước này ngay từ đầu đã là như vậy.

Thỉnh thoảng ta cũng nhớ về thế giới ban đầu, nhớ những người còn chưa kịp nói lời từ biệt, trong lòng vẫn sẽ đau. Chỉ là sau khi đau xong, trước mắt vẫn còn một bát cơm, ngoài cửa vẫn còn người gọi tên ta.

Đào Tuệ ra đi trước ta hai năm. Giờ đây người đến bầu bạn với ta là cháu gái của A Cần. Nàng đặt sổ trường học mới sửa bên cạnh ghế, chê ta bóc đậu quá chậm, giật lấy rồi bóc một nắm lớn, những hạt đậu rơi lộp bộp vào bát.

Ta hỏi nàng, cánh cửa sổ bị dột gió của trường đã sửa xong chưa.

“Xong rồi. Hôm qua người đã hỏi rồi.”

“Ta quên mất.”

Nàng đắp chăn lên đầu gối ta, ngồi xuống rồi tiếp tục kể chuyện của mình. Có người muốn lên kinh, có người muốn ở lại quê, có một bạn học muốn theo thương thuyền ra biển ngắm nhìn thế gian. Chính nàng cũng chưa quyết định, nói dù sao cũng phải suy nghĩ thêm vài ngày.

Ta bảo không vội, đợi ăn măng non mùa xuân rồi hẵng nghĩ.

Tối hôm đó, ta uống một bát nhỏ canh đậu Hà Lan. Lúc nằm xuống, cửa sổ chưa đóng kín, có thể ngửi thấy mùi đất ẩm trong sân.

Ta định gọi người mang thêm một chiếc áo, nhưng lại thấy không lạnh, nên không lên tiếng.

Lần cuối cùng tỉnh lại, trời vẫn chưa sáng, có người đang nắm tay ta.

Ta cố gắng động đậy ngón tay.

Lần này nàng nhận ra, cúi người xuống hỏi ta muốn gì.

Ta đã không thể nói thành lời nữa, chỉ nhìn thấy giấy cửa sổ dần dần trắng lên. Bên ngoài, tiếng mưa rơi rì rào, có người đang mở cửa.

(Hết)