Chương 9

"Niệm Khâm! Một năm không gặp em đều thay đổi rồi! Gầy đi — nhưng tinh thần thì tốt lắm!"

Tóc cô so với năm ngoái đã bạc thêm một ít, nếp nhăn nơi khóe mắt sâu thêm một chút, nhưng khi cười lên vẫn là vị chủ nhiệm lớp có khuôn mặt chữ điền khiến người ta an tâm ngày nào.

"Cô Trương."

"Hửm?"

"Hôm nay cô ngồi ở hàng ghế thứ mấy ạ?"

"Hàng đầu tiên chứ em, các thầy cô đều ngồi ở hàng đầu tiên hết. Có chuyện gì vậy?"

"Dạ không có gì ạ. Lát nữa em có thể sẽ nói một vài điều... mà cô không mấy thích nghe cho lắm."

Cô ngẩn người một lát, rồi bật cười: "Em đã là sinh viên Khoa Luật của Đại học Thanh Hoa rồi, em nói cái gì cô cũng đều ủng hộ em hết."

Tôi gật gật đầu.

…

Mười giờ sáng.

Đến lượt tôi phát biểu.

Người dẫn chương trình đọc xong lời giới thiệu — "Thẩm Niệm Khâm, học sinh tốt nghiệp khóa 2024 trường Trung học Minh Đức, thủ khoa khối Khoa học Xã hội toàn tỉnh trong kỳ thi đại học năm đó, hiện đang theo học tại Khoa Luật Đại học Thanh Hoa, phẩm học kiêm ưu ——"

Tiếng vỗ tay vang dội nổi lên.

Tôi bước lên sân khấu, nhận lấy chiếc micrô.

Khi đứng ở chính giữa sân khấu, tôi nhìn thấy những người ở dưới khán đài.

Hàng ghế đầu tiên là các thầy cô giáo. Trương Văn Thiến ngồi ở phía bìa trái, bên cạnh là thầy giám thị và thầy hiệu trưởng.

Ở giữa là các học sinh, mặc bộ đồng phục màu xanh trắng, từng khuôn mặt trẻ tuổi ngước lên nhìn tôi.

Phía sau là khu vực dành cho phụ huynh.

Ở phía bìa phải của đám đông — vị trí gần lối ra — có một người phụ nữ trung niên mặc chiếc áo khoác màu xám đang ngồi ở đó.

Lưu Phương.

Tóc bà ta đã bạc trắng toàn bộ.

Năm ngoái lúc gặp bà ta thì tóc vẫn còn đan xen giữa màu xám và màu đen, bây giờ thì đã bạc trắng xóa, thưa thớt dính sát vào da đầu.

Bà ta ngồi trên ghế, người đổ về phía trước, hai tay nắm chặt lấy chiếc túi xách đặt trên đầu gối, những đường gân xanh nổi lên cuồn cuộn trên mu bàn tay.

Tôi chạm mắt với bà ta một giây.

Sau đó thu hồi tầm mắt, nhìn tất cả mọi người dưới khán đài.

"Xin chào tất cả mọi người, em là Thẩm Niệm Khâm."

Tiếng vang của chiếc micrô vang vọng một vòng trên bầu trời của sân vận động.

"Vào thời điểm này năm ngoái, em đang đứng ở cổng trường, chuẩn bị bước vào phòng thi đại học. Trước khi em bước vào trong, có một chuyện đã xảy ra."

Phía dưới khán đài im bặt.

Có người bắt đầu ghé tai bàn tán — bọn họ biết tôi chuẩn bị nói điều gì.

"Một người bạn học của em, đã bị một người bạn học khác dùng axit tạt vào mặt."

Toàn trường lặng ngắt như tờ.

"Lúc đó em đang đứng ở vị trí cách cậu ấy chưa đầy ba mét."

Ngón tay của Lưu Phương siết chặt lấy quai túi xách.

"Rất nhiều người cảm thấy rằng, đáng lẽ em phải lao lên phía trước để đỡ."

Khựng lại một nhịp.

"Bởi vì em từng thích cậu ấy. Bởi vì em là người đứng gần cậu ấy nhất. Bởi vì tất cả mọi người đều cảm thấy Thẩm Niệm Khâm sẽ lao lên — cô ấy nhất định sẽ làm như vậy."

Một làn gió thổi qua từ đầu bên kia của sân vận động, làm sợi dây cáp của chiếc micrô khẽ đung đưa.

"Nhưng em đã không làm thế."

"Em đã lùi lại phía sau ba bước."

Phía dưới có người hít vào một hơi khí lạnh. Cũng có những người đã biết rõ chuyện này từ lâu, chỉ ngồi trơ mặt ra không biểu cảm.

"Chai axit đó đã tạt trúng vào khuôn mặt của cậu ấy. Và sau đó em quay người bước vào phòng thi."

"Về sau em thi được 704 điểm, đến học tại Đại học Thanh Hoa."

"Còn cậu ấy thì thôi học."

Sự im lặng kéo dài rất lâu.

"Trong suốt một năm qua, có rất nhiều người mắng chửi em." Giọng tôi vô cùng bình thản, giống như đang phân tích một vụ án thực tế trên lớp học, "Nói em máu lạnh, nói em thấy c h ế t không cứu, nói em giương mắt nhìn cậu ấy bị hủy hoại dung nhan."

"Cũng có những người ủng hộ em. Nói rằng cứu người là đạo đức chứ không phải nghĩa vụ, không nên bắt cóc đạo đức đối với bất kỳ ai."

"Hôm nay em không muốn thảo luận xem ai đúng ai sai."

"Em muốn kể một câu chuyện."

Mọi người dưới khán đài đều ngẩng đầu lên.

"Có một cô gái, suốt ba năm cấp ba thầm thương trộm nhớ một chàng trai. Cô ấy giữ chỗ giúp cậu ấy, mua cơm giúp cậu ấy, chép bài hộ cậu ấy. Cô ấy cứ ngỡ rằng chỉ cần mình đủ tốt, cậu ấy sẽ nhìn thấy cô ấy."

Giọng tôi không hề run rẩy.

"Vào ngày thi đại học, có người hướng về phía chàng trai đó tạt axit. Cô ấy đã lao lên phía trước."

"Axit đã hủy hoại mất nửa khuôn mặt của cô ấy."

Dưới khán đài có người hơi thở bắt đầu trở nên dồn dập.

"Cô ấy đã bỏ lỡ kỳ thi đại học. Bỏ lỡ Thanh Hoa. Bỏ lỡ tất cả những thứ vốn dĩ cô ấy có thể sở hữu."

"Chàng trai đó vô cùng cảm động. Cậu ấy nói: 'Anh sẽ chăm sóc em cả đời, tốt nghiệp xong sẽ cưới em'."

"Cô ấy đã tin lời. Cô ấy đã chờ đợi suốt bốn năm."

Tầm mắt của tôi quét qua dưới khán đài, không dừng lại trên bất kỳ khuôn mặt nào.

"Bốn năm sau, cô ấy nghe thấy cậu ấy nói với bạn bè của mình rằng — 'Khuôn mặt đó của cô ta, tớ cứ nhìn vào là thấy buồn nôn. Nếu không phải vì cô ta đã cứu tớ, tớ thèm vào mà thèm bận tâm đến cô ta'."

Một bầu không khí c h ế t chóc bao trùm.

Trương Văn Thiến ở hàng ghế đầu tiên lấy tay bịt chặt lấy miệng mình.

"Cô gái đó không phải là em."

Tôi nhìn vào chiếc micrô, giọng nói rất nhẹ, nhưng từng chữ từng chữ giống như những quả tạ nện vào micrô rồi bật bắn ra ngoài.

"Nhưng cô ấy suýt chút nữa chính là em."

"Nếu như ngày mốt tháng Sáu năm ngoái, em lao lên phía trước — thì cô gái trong câu chuyện đó, chính là em."

"Người bị hủy hoại nửa khuôn mặt là em. Người bỏ lỡ Thanh Hoa là em.

Người bị trói buộc bên cạnh kẻ khác suốt bốn năm dưới danh nghĩa của sự hối lỗi, để rồi cuối cùng bị chê bai, bị lợi dụng, bị coi như một kẻ giúp việc miễn phí — chính là em."

Tay tôi siết chặt lấy chiếc micrô.

"Em lùi lại ba bước không phải vì em không dũng cảm. Mà là vì em đã lựa chọn chính bản thân mình."

Tiếng vỗ tay bắt đầu vang lên từ một góc nào đó.

Lúc đầu lác đác, ngập ngừng, rồi sau đó càng lúc càng dày đặc, càng lúc càng lớn hơn.

"Em đứng ở đây, không phải để giải thích cho lựa chọn của mình. Lựa chọn của em không cần sự cho phép của bất kỳ ai."

"Em muốn nói với tất cả các bạn nữ dưới khán đài rằng ——"

"Khuôn mặt của các bạn là của các bạn. Tương lai của các bạn là của các bạn. Cuộc đời của các bạn là của các bạn."

"Đừng vì thích một người mà cảm thấy mình có nghĩa vụ phải hy sinh vì người đó."

"Đừng để bất kỳ ai dùng ba chữ 'bạn nên làm' để tước đoạt đi quyền tự bảo vệ mình của các bạn."

Tiếng vỗ tay rền vang như sấm dậy.

Các học sinh dưới khán đài có người đang vỗ tay, có người đang lau khóe mắt, có người đang giơ điện thoại lên ghi hình.

Tôi nhìn về phía bìa phải của đám đông.

Lưu Phương đã đứng dậy.

Môi bà ta đang mấp máy cử động.

Tôi không nhìn rõ bà ta đang nói gì — khoảng cách quá xa. Nhưng biểu cảm của bà ta không phải là sự phẫn nộ.

Đó là một sự co rút, rúm ró, giống như đang phải nhẫn nhịn một cơn đau đớn kịch liệt nào đó.

Tay bà ta buông lỏng khỏi quai túi xách, thõng xuống hai bên sườn, khẽ đung đưa một cách bất lực.

Và rồi bà ta quay người, bước đi về phía lối ra.

Bước đi rất chậm.

Bóng lưng còng xuống trông giống như một dấu chấm hỏi.

Không một ai ngăn cản bà ta cả.

——

Sau khi bài diễn văn kết thúc, tôi bị các học sinh và thầy cô giáo vây kín thành từng tầng.

Có người muốn chụp ảnh chung, có người muốn xin chữ ký, có người lại hỏi tôi về mức điểm chuẩn của Khoa Luật.

Tôi lần lượt ứng phó với từng người một.

Lúc Trương Văn Thiến chen được đến trước mặt tôi, đôi mắt cô đã đỏ hoe như mắt thỏ.

"Câu chuyện em vừa kể lúc nãy..."

Cô định nói lại thôi.

"Cô Trương." Tôi mỉm cười một cái, "Cô đừng nghĩ nhiều quá ạ. Đó chỉ là một giả định mà thôi."

Cô chằm chằm nhìn tôi suốt ba giây đồng hồ, sau đó thở dài một tiếng, vỗ vỗ lên bờ vai của tôi.

"Em trưởng thành thật rồi."

Ngay đêm hôm đó, video bài phát biểu đã bị có người tung lên mạng.

Tiêu đề là: 《Thủ khoa tỉnh về trường cũ phát biểu: Tôi lùi lại ba bước, lựa chọn chính mình》

Trong vòng hai mươi tư giờ, lượt xem đã đột phá năm triệu. Khu vực bình luận từ một trận chiến chửi bới lẫn nhau đã biến thành một cuộc đại thảo luận.

"Tôi xem mà khóc luôn rồi."

"Nói hay quá. Tại sao một cô gái thích một người thì lại có nghĩa vụ phải đỡ axit thay anh ta chứ?"

"Bạn nữ này tỉnh táo quá."

"Câu chuyện 'giả định' mà cô ấy kể, tôi thấy không giống giả định chút nào..."

"Dù có phải giả định hay không thì từng chữ cô ấy nói đều không sai chút nào."