Chương 4

14

Rời sạp rau, mẹ kéo tôi đến hàng thịt. Bà chỉ vào một miếng thịt ba chỉ hỏi chủ quán:

"Thịt này tươi không? Bao nhiêu một cân?" "Lợn mới mổ đấy chị, đảm bảo tươi ngon, 28 tệ một cân."

Trong lúc mẹ đang mặc cả, tôi để ý thấy những ngón tay cầm ví của bà hơi siết chặt. Trước đây mẹ mua thịt chẳng bao giờ để tôi xen vào, nhưng hôm nay lúc chủ hàng đang cân, bà bỗng quay sang hỏi tôi:

"Con xem miếng này đủ hầm một nồi không? Lần trước con bảo muốn ăn thịt kho tàu, mẹ sợ mua ít quá không đủ ăn."

Tôi sững người, không ngờ bà lại chủ động hỏi ý kiến mình, vội gật đầu: "Đủ rồi ạ, hầm một nồi là vừa đẹp."

Chủ hàng cân thịt xong, mẹ trả tiền. Lúc nhận lấy túi thịt, bà lại nói nhỏ với tôi:

"Lần trước nấu cơm nói con chỉ đạo linh tinh cho nhiều muối, thực ra là mẹ muốn thịt đậm đà hơn nhưng không kiểm soát được lượng..."

Lần này giọng mẹ rõ ràng hơn lúc thừa nhận chuyện mớ rau một chút. Nói xong bà còn liếc nhanh nhìn tôi một cái rồi lại vội vàng quay đi, như thể sợ bị tôi trêu chọc. Lòng tôi ấm áp lạ thường, tôi mỉm cười:

"Không sao đâu mẹ, thịt kho mặn một chút ăn với cơm cũng ngon mà, lần sau mình cho ít đi là được."

Mẹ không đáp lời nhưng khẽ "ừm" một tiếng, bước chân có vẻ nhẹ nhàng hơn lúc nãy. Ra khỏi chợ, bà chủ động đưa túi rau cho tôi:

"Con cầm cái này đi, cầm nhẹ tay thôi kẻo nát rau."

Tôi nhận lấy túi rau, nhìn bà xách túi thịt và những thứ khác. Đột nhiên tôi cảm thấy, thực ra không phải bà không biết cắn rứt, chỉ là bà quá giữ kẽ, không nỡ gạt bỏ cái tôi để xin lỗi con cái một cách chính thức. Bà chỉ có thể dùng cách thừa nhận nhỏ nhẹ, chủ động quan tâm thế này để bày tỏ sự hối lỗi của mình.

15

Về đến nhà, mẹ cất thịt vào tủ lạnh rồi vào bếp nhặt rau. Tôi vào định giúp một tay thì bà gạt đi:

"Không cần con đâu, ra phòng khách nghỉ đi, mình mẹ làm là được rồi."

Tôi không đi mà đứng tựa vào cửa bếp nhìn bà. Động tác nhặt rau của mẹ chậm hơn mọi khi, thi thoảng bà lại ngước lên nhìn tôi. Ánh mắt bà bớt đi vẻ cứng nhắc, thêm vào đó là sự dịu dàng mà tôi chưa từng thấy trước đây.

Một lúc sau, bà đột nhiên nói:

"Lần trước con bảo thi chứng chỉ kế toán không đăng ký được là do mẹ bắt con về quê lo đám cưới, chuyện đó... cũng là mẹ không đúng."

Tôi chấn động trong lòng, không ngờ mẹ lại chủ động nhắc đến chuyện này. Tôi vội nói: "Mẹ, con không trách mẹ đâu, lúc đó nhà có việc thì phải giúp chứ ạ."

Mẹ dừng tay nhặt rau, cúi đầu nhìn mớ rau xanh, giọng hơi khàn: "Nhưng sau đó mẹ còn nói với hàng xóm là con 'cả thèm chóng chán', làm con phải chịu ấm ức rồi."

Đây là lần đầu tiên bà nhắc lại trọn vẹn một vụ "đổ lỗi" của mình, còn nói ra được câu "làm con chịu ấm ức". Tôi bước đến bên cạnh, giúp bà bỏ mớ rau đã nhặt xong vào chậu:

"Mẹ, chuyện qua rồi thì thôi ạ. Giờ con đang xem lại tài liệu rồi, đợi lần sau có đợt đăng ký, nhất định con sẽ đăng ký được."

Mẹ ngước lên nhìn tôi, vành mắt hơi đỏ. Bà vội chớp mắt rồi mỉm cười: "Được, đến lúc đó mẹ sẽ giúp con canh thời gian đăng ký, đừng để lỡ nữa."

Nhìn nụ cười của mẹ, tôi biết sự cố chấp trong lòng bà đang dần dần tan chảy.

16

Chiều thứ Tư, mẹ từ cửa hàng tiện lợi dưới khu nhà trở về. Vừa vào cửa, bà đã quăng mạnh túi đồ xuống bàn trà, sắc mặt sa sầm, bà ngồi phịch xuống sofa thở ngắn thở dài.

Tôi vừa định hỏi có chuyện gì thì bố từ trong phòng làm việc đi ra. Thấy bộ dạng của mẹ, bố trêu:

"Gì thế này? Đi mua đồ lại cãi nhau với người ta à?"

Mẹ không buồn đáp lời trêu chọc, thay vào đó vành mắt bà đỏ hoe, mãi một lúc sau mới mở lời:

"Vừa nãy ở cửa hàng tiện lợi, em lấy túi bột giặt mà quét mã mãi không ra. Nhân viên bảo túi này sắp hết hạn nên bảo em đổi túi khác. Lúc em vừa đổi xong thì có bà đứng cạnh bảo 'giờ người ta toàn lựa đồ sắp hết hạn để trục lợi'. Em giải thích là em lấy nhầm, bà ta còn nói 'tôi thấy bà đứng ở cái kệ đồ giảm hạn lâu lắm rồi'. Em còn chẳng thèm bước chân đến cái kệ đó, mà nói thế nào bà ta cũng không tin, còn đi rêu rao với người khác là em 'thích chiếm hời nhỏ mọn'."

Bố nghe xong liền thu lại vẻ cợt nhả, đưa cho mẹ tờ giấy ăn: "Bà đấy cũng độc đoán quá, chưa hiểu đầu đuôi đã nói lung tung."

Mẹ nhận lấy giấy lau nước mắt, giọng đầy uất ức:

"Đúng thế đấy, rõ ràng không phải lỗi của em. Bà ta cứ khăng khăng áp đặt suy nghĩ của mình để định tội em. Giải thích mà chẳng ai thèm nghe, anh bảo em có oan không cơ chứ?"

17

Tôi ngồi bên cạnh, nhìn dáng vẻ uất ức của mẹ.

Bất chợt, tôi nhớ lại những cảnh tượng trước đây khi mình bị bà đổ lỗi, dù có ra sức giải thích với họ hàng thế nào cũng chẳng ai tin. Hóa ra, cái cảm giác "tình ngay lý gian", có miệng mà không thể thanh minh này, phải tự mình nếm trải mới biết nó khó chịu đến nhường nào.

Tôi nhìn mẹ, khẽ nói:

"Mẹ à, giờ mẹ đã biết cảm giác bị người ta hiểu lầm, không ai tin mình nó khó chịu thế nào chưa? Trước đây mẹ toàn đẩy cái sai sang con, con cũng cảm thấy y hệt như mẹ lúc này vậy."

Mẹ sững người, im lặng không nói gì. Bố ngồi bên cạnh liền tiếp lời:

"Câu nói của con làm bố nhớ ra. Lần trước mua nhầm mớ rau sâu, bà bảo với tôi là 'tại con nó cứ đòi mua'. Sau đó tôi ở trong bếp có nghe thấy con bé giải thích với bà, mà bà có thèm nghe đâu. Rồi cả chuyện làm rơi bánh trôi hồi nhỏ nữa, bà nói với họ hàng là tại con bé nghịch ngợm, nó cuống đến mức sắp khóc rồi mà bà cũng chẳng thèm đính chính giúp nó một câu."

Mặt mẹ đỏ dần lên. Bà cúi đầu nhìn tờ giấy ăn trong tay, không hề phản kháng. Tôi nói tiếp:

"Mỗi lần mẹ đổ lỗi cho con, họ hàng đều tỏ ra 'tin mẹ'. Thực ra không phải họ tin đâu, mà họ chỉ đang giữ thể diện cho mẹ thôi. Ai cũng nhìn thấu sự thật cả. Lúc mẹ chọn cách đẩy cái 'nồi' sang cho con, mẹ nghĩ trẻ con thì không biết ấm ức, nên cứ thế mà nói theo ý mẹ. Nhưng mẹ không biết rằng, trẻ con cũng có lòng tự trọng và sự xấu hổ. Nỗi uất ức mà con đã chịu đựng, cũng giống hệt như cảm giác của mẹ khi bị bà hàng xóm kia hiểu lầm ngày hôm nay vậy."

Bố vỗ vỗ vai mẹ:

"Làm cha làm mẹ như chúng ta, cứ luôn nghĩ trẻ con còn nhỏ, đẩy cái sai sang chúng nó thì có làm sao đâu. Nhưng chúng ta lại quên mất rằng con cái cũng có tự trọng, cũng biết đau lòng. Chuyện ngày hôm nay coi như là để bà tự mình trải nghiệm cảm giác của con bé trước đây."

Mẹ ngẩng đầu lên, ánh mắt đong đầy sự hối lỗi, bà nhìn tôi:

"Trước đây... là mẹ không nghĩ đến cảm nhận của con, lúc nào cũng chỉ lo cho thể diện của mình mà đẩy con ra chịu trận, làm con phải chịu nhiều ấm ức quá. Mẹ xin lỗi con."

Đây là lần đầu tiên mẹ nghiêm túc xin lỗi tôi ngay trước mặt bố. Không né tránh, cũng không tìm lý do biện hộ.

18

Kể từ đó, mẹ tôi thực sự đã thay đổi rất nhiều.

Sáng cuối tuần, lúc nấu cháo mẹ lỡ tay cho quá nhiều đường. Bố nếm thử một thìa rồi bảo: "Sao hôm nay cháo ngọt thế bà?"

Mẹ không còn nói: "Tại con nó bảo em cho thêm đường" như trước nữa. Thay vào đó, bà cười bảo: "Nãy em lơ đãng nên cho hơi quá tay, lần sau em sẽ chú ý."

Tôi đứng bên cạnh nghe thấy, lòng ấm áp vô cùng.

Cuối cùng bà đã không còn đẩy lỗi lầm sang người khác, mà sẵn sàng thừa nhận sai sót của bản thân.

Lại có lần khác, bà giặt áo sơ mi cho bố, không cẩn thận làm vết bẩn ở cổ áo loang lổ hơn. Khi bố hỏi, bà thản nhiên đáp: "Em dùng loại nước giặt không đúng rồi, mai em đi mua xà phòng chuyên dụng về giặt lại thử xem."

Nếu là trước đây, xác suất cao bà sẽ nói: "Tại hôm qua con nó quẹt cái gì bẩn vào cổ áo nên mới khó giặt thế này."

Thấy sự thay đổi của bà, bố thì thầm với tôi:

"Lần này mẹ con thực sự nhận ra lỗi rồi đấy. Trước đây bố bảo bà ấy bao nhiêu lần là đừng đổ lỗi cho con mà bà có nghe đâu. Giờ tự mình trải qua rồi, chẳng cần bố phải nói nhiều nữa."

19

Giờ đây, trong căn nhà của chúng tôi không còn sự ngượng ngùng của những màn "đổ lỗi" nữa.

Mẹ thường chủ động chia sẻ với tôi những chuyện bà gặp ban ngày, kể cả những lỗi nhỏ bà phạm phải. Bố cũng thường bảo, không khí gia đình bây giờ nhẹ nhõm hơn trước rất nhiều.

Một buổi tối, cả nhà ba người chúng tôi ngồi xem tivi ở phòng khách, mẹ đột nhiên lên tiếng:

"Trước đây mẹ cứ nghĩ đẩy cái sai cho con thì mình vừa rảnh nợ lại vừa giữ được thể diện. Giờ mới biết, thừa nhận cái sai của mình chẳng có gì là mất mặt cả, ngược lại còn làm cho gia đình hòa thuận hơn."

Tôi cười đáp: "Mẹ bây giờ thế này là tuyệt nhất rồi ạ."

Bố cũng gật đầu tán thành: "Đúng thế, cả nhà sống với nhau, làm sao mà không có lúc phạm sai lầm. Quan trọng là dám nhận, dám sửa, chứ không phải là đẩy cái sai sang cho người khác."

Tôi biết, sự thay đổi lần này của mẹ không phải là hứng thú nhất thời, mà bà đã thực sự hiểu được sự tổn thương mà việc "đổ lỗi" gây ra cho người khác. Bà đã hiểu rằng sự tôn trọng và thấu hiểu còn quan trọng hơn cả cái tôi diện hạo của mình.

Và tổ ấm này, nhờ sự thay đổi của mẹ, đã trở nên ấm áp hơn bao giờ hết.

(Hết)