Chương 1

Bốn mươi phút trước khi kỳ thi đại học bắt đầu, vị hôn phu quỳ ngay trước cổng điểm thi, nói rằng mẹ anh ta đã uống thuốc trừ sâu.

Anh ta bảo, chỉ có tôi mới khuyên bà ấy tiếp tục sống được.

Khi tôi vội vã chạy đến trạm y tế xã, bà ta lại đang ngồi ở cửa sau ung dung ăn kem.

Hơn ba mươi năm sau, vị hôn phu của tôi trở thành doanh nhân nổi tiếng khắp vùng, còn viết trong cuốn tự truyện của mình:

"Vợ trước của tôi chê tôi nghèo nên sau kỳ thi đại học đã bỏ rơi tôi."

Không ai biết, tôi từng thay anh ta chăm sóc mẹ già, nuôi lớn con cái, cũng là người chấp bút một nửa cuốn tự truyện ấy, để rồi đến cuối cùng ngay cả tên mình cũng chẳng được nhắc tới.

Mở mắt lần nữa, anh ta lại quỳ ở chính cổng điểm thi năm ấy.

Loa phát thanh bắt đầu thúc giục thí sinh vào phòng thi.

Tôi vòng qua anh ta, đưa giấy báo dự thi cho bảo vệ.

"Nếu bà ấy thật sự uống thuốc trừ sâu thì báo công an đi."

"Dù sao tôi cũng không phải bác sĩ."

1

Lúc Triệu Minh Xuyên quỳ xuống, phần đầu gối chiếc quần phát ra một tiếng sột soạt rất khẽ.

Vải còn mới tinh, hồ cứng vẫn chưa phai.

Đời trước tôi không hề để ý đến chi tiết đó.

Khi ấy, trong đầu tôi chỉ quanh quẩn một câu anh ta nói.

"Tô Hòa, mẹ anh uống thuốc trừ sâu rồi."

"Bà nói nếu hôm nay em dám bước vào phòng thi thì bà sẽ chết cho em xem."

Tôi còn chưa kịp cất giấy báo dự thi cẩn thận đã chạy theo anh ta suốt bảy dặm đường núi.

Đến trạm y tế xã, Triệu Quế Phân lại đang ngồi ở cửa sau ăn kem. Vừa nhìn thấy tôi, bà ta lập tức giấu que kem ra sau lưng rồi đỏ hoe mắt nói rằng ban đầu đúng là định uống thuốc, nhưng nghĩ đến sau này con trai không còn ai chăm sóc nên mới đổi ý vào phút cuối.

Tôi tin.

Hoặc đúng hơn, tôi không dám không tin.

Lúc ấy kỳ thi đại học đã bắt đầu, tôi không thể quay lại nữa.

Triệu Minh Xuyên ôm lấy tôi an ủi:

"Không sao đâu, phụ nữ học nhiều cũng chẳng để làm gì. Sau này anh kiếm được tiền thì vẫn sẽ cho em một cuộc sống tốt."

Quả thật anh ta đã kiếm được rất nhiều tiền.

Dựa vào những câu khẩu hiệu quảng cáo, bài diễn thuyết, bài giới thiệu sản phẩm và thư trả lời khách hàng do chính tôi viết thay.

Còn tôi thì mòn mỏi trong căn bếp, đôi mắt hỏng dần vì khói lửa. Trước lúc chết, tôi nghe y tá nói cuốn sách mới của Tổng giám đốc Triệu bán rất chạy.

Tên sách là "Cơ hội sẽ không đứng yên chờ bạn."

Ngay cả câu nói ấy cũng là do tôi viết.

Giờ đây, tôi lại đứng trước cổng Trường Trung học số 1 huyện Lam Giang vào ngày 7 tháng 7 năm 1998.

Tấm giấy báo dự thi trong lòng bàn tay đã mềm nhũn vì mồ hôi.

Triệu Minh Xuyên vẫn quỳ trước mặt tôi, gương mặt vẫn là dáng vẻ của tuổi hai mươi năm ấy. Lông mày rậm, đôi mắt sáng, mỗi khi sốt ruột, gân xanh trên thái dương nổi lên còn chân thật hơn bất cứ ai.

Xung quanh đã có một đám người đứng xem.

"Đó chẳng phải con gái nhà ông Tô Trường Sơn sao?"

"Hai nhà Triệu với Tô đã đính hôn rồi mà?"

"Mẹ chồng tương lai uống thuốc trừ sâu, vậy mà nó vẫn định đi thi à?"

Triệu Minh Xuyên nắm chặt cổ tay tôi.

"Tô Hòa, coi như anh cầu xin em."

"Mẹ anh sùi bọt mép, cứ gọi tên em mãi. Người ở trạm y tế nói bà không chịu rửa dạ dày, trừ khi được gặp em."

Lòng bàn tay anh ta rất nóng.

Tôi cúi đầu nhìn một cái.

Trong móng tay không hề có bùn.

Nhà họ Triệu ở thôn Đồng Mộc bên kia sông. Tối qua vừa mưa, từ đầu thôn ra đến đường lớn có một đoạn dốc đất vàng. Dù có đạp xe đi cũng phải bị bắn vài vệt bùn lên ống quần.

Thế nhưng đôi giày da của anh ta sạch sẽ tinh tươm, chỉ dính một lớp bụi trắng ở cổng điểm thi.

Tôi hỏi:

"Uống loại gì?"

Triệu Minh Xuyên sững người.

"Thuốc trừ sâu."

"Thuốc gì?"

"Anh biết sao được, trên chai toàn chữ, anh không để ý."

"Uống lúc mấy giờ?"

"Vừa nãy."

"Vừa nãy là mấy giờ?"

Bàn tay nắm cổ tay tôi càng siết chặt.

"Tô Hòa, bây giờ là lúc hỏi mấy chuyện đó sao?"

"Uống bao nhiêu?"

"Nửa chai."

"Người đang ở nhà hay ở trạm y tế?"

"Ở nhà."

Tôi nhìn thẳng vào anh ta.

"Vừa rồi anh còn nói người của trạm y tế không chịu rửa dạ dày cho bà."

Đám đông lập tức im bặt.

Sắc mặt Triệu Minh Xuyên thay đổi.

Sau lưng anh ta là một cô gái mặc váy hoa, trong tay cầm chiếc khăn tay màu trắng.

Liễu Lan.

Người phụ nữ mà sau này, khi Triệu Minh Xuyên công thành danh toại, anh ta cưới làm vợ.

Cũng là hàng xóm nhà họ Triệu.

Nếu Triệu Quế Phân thật sự đang sùi bọt mép ở nhà thì Liễu Lan không thể xuất hiện trước cổng điểm thi trước được.

Tôi rút tay lại, đi đến cửa sổ phòng bảo vệ.

"Chú ơi, phiền chú gọi cho trạm y tế xã Đồng Mộc, tiện thể báo luôn cho đồn công an."

Bác bảo vệ ngẩn người.

"Báo công an làm gì?"

"Có người uống thuốc độc, người nhà nói tình trạng rất nguy kịch."

"Địa chỉ ở cuối phía tây thôn Đồng Mộc, trước cổng có một cây táo."

Triệu Minh Xuyên bật dậy.

"Tô Hòa!"

Tôi quay đầu nhìn anh ta.

"Nếu mẹ anh không chịu chữa trị thì công an có thể hỗ trợ."

"Người của trạm y tế đến nơi cũng có thể cấp cứu ngay."

"Tôi đến đó thì giúp được gì?"

Môi anh ta khẽ động.

Có người trong đám đông nhỏ giọng nói:

"Cũng đúng, thật sự uống thuốc trừ sâu thì tìm một đứa học sinh có ích gì."

Liễu Lan lập tức bước lên.

"Nhưng bác Triệu bây giờ chỉ muốn gặp chị ấy. Có những người chỉ còn một hơi thở, nếu khúc mắc trong lòng không được tháo gỡ thì bác sĩ cũng chẳng có cách nào."

Tôi hỏi cô ta:

"Từ thôn Đồng Mộc đến đây, đi xe đạp nhanh nhất cũng phải hai mươi phút."

"Lúc cô rời nhà, bác ấy đã sùi bọt mép chưa?"

Liễu Lan siết chặt chiếc khăn tay, không trả lời.

Trong điểm thi vang lên tiếng loa phát thanh.

"Đề nghị các thí sinh kiểm tra giấy báo dự thi và dụng cụ làm bài, lần lượt vào phòng thi."

Cha tôi, Tô Trường Sơn, chen từ ngoài đám đông vào, trán đầy mồ hôi.

Ông nhìn Triệu Minh Xuyên rồi lại nhìn tôi.

"Hòa Hòa, hay là bố sang nhà họ Triệu xem thử, còn con cứ..."

Triệu Minh Xuyên cắt ngang:

"Chú Tô, cô ấy là con dâu mà mẹ cháu đã nhận định từ lâu. Bây giờ xảy ra chuyện chết người, cô ấy còn yên tâm đi thi được sao?"

Môi cha tôi tái nhợt.

Cả đời ông chỉ sửa đồng hồ, radio cho người ta, điều sợ nhất là mắc nợ ân tình, càng sợ bị người khác chỉ trỏ sau lưng rằng nhà họ Tô sống bạc nghĩa.

Đời trước, ông cầm cặp sách chạy theo tôi suốt nửa dặm đường.

Vừa chạy vừa nói:

"Xin lỗi con, bố cũng không biết phải làm sao."

Tôi nhìn mấy sợi tóc nơi thái dương ông vẫn còn chưa bạc.

"Bố, bố cứ sang đó xem."

"Nếu bác sĩ chưa tới thì thúc bác sĩ. Nếu nhà họ Triệu ngăn không cho đưa người đi viện thì báo công an. Đừng quay lại tìm con."

Cha tôi ngây người.

Tôi đưa giấy báo dự thi cho bác bảo vệ kiểm tra.

Sau lưng, Triệu Minh Xuyên gào lên:

"Tô Hòa! Hôm nay em bước vào đó thì chúng ta coi như chấm hết!"

Bước chân tôi khựng lại một thoáng.

Đám đông như tìm được chủ đề mới, lập tức xôn xao.

Có người mắng tôi lòng dạ sắt đá.

Có người nói còn chưa đỗ đại học mà đã khinh thường nhà chồng.

Lại có người hỏi Triệu Minh Xuyên, loại con dâu như vậy thì còn giữ làm gì.

Tôi không quay đầu.

Cánh cổng sắt của điểm thi từ từ khép lại sau lưng tôi.

Còn mười bảy phút nữa là môn thi đầu tiên bắt đầu.