Chương 10
Thương hàn luận, Kim quỹ yếu lược, Ôn bệnh điều biện, Thang đầu ca quyết, cùng mấy cuốn sổ tay ông tự ghi chép sau nhiều năm hành nghề.
Ông không có con, những cuốn sách này là thứ ông không nỡ rời tay nhất.
“Tất cả cho cháu. Học cho giỏi, đừng làm bác mất mặt.”
Ngày nào tôi cũng học đến nửa đêm. Đèn dầu cháy hết thì mượn ánh trăng đọc. Ánh trăng không đủ thì học thuộc, đêm đó phải nhớ hết nội dung, ban ngày tranh thủ từng khoảng thời gian để ôn lại.
Một hôm, nhìn thấy sự hăng say của tôi, bác Lục bỗng nói: “Con bé, cháu không phải chỉ chịu khổ bình thường đâu. Cháu đang liều mạng. Cứ như đang hờn dỗi với ai đó vậy.”
Tôi không nói gì.
Không phải hờn dỗi.
Mà là đang giành lại từ số phận những năm tháng đã bị lãng phí.
Mười ba năm bị phí hoài ở kiếp trước, kiếp này tôi phải giành lại từng năm một.
...
Mùa đông năm 1969, tôi chính thức trở thành “học việc bác sĩ” của trạm y tế Khê Trúc Lĩnh.
Mùa xuân năm 1970, bác Lục cho tôi tự mình khám bệnh nhân đầu tiên, một đứa trẻ ba tuổi nhà họ Mã ở phía đông thôn, tiêu chảy suốt ba ngày, cơ thể đã mất nước.
Tôi dùng bài thuốc dân gian bác Lục dạy, nước gừng đường đỏ thêm một vị hoàng liên, cầm được tiêu chảy, cho đứa trẻ uống nước muối đường hai ngày, sau đó nó lại có thể chạy khắp sân.
Thím Mã xách một giỏ trứng gà đến cảm ơn tôi.
Tôi không nhận: “Thím cứ để dành cho cháu ăn đi. Trẻ con đang tuổi lớn mà.”
Thím Mã cảm động đến đỏ cả mắt: “Bác sĩ Thẩm, cô đúng là người tốt.”
Bác sĩ Thẩm.
Lần đầu tiên có người gọi tôi như vậy, không phải “con gái út nhà họ Thẩm”, không phải “Vân Chi”, cũng không phải “em gái Vân Tụ”, mà là bác sĩ Thẩm.
Tôi đứng trước cửa trạm y tế, nghe tiếng bước chân thím Mã xa dần, bỗng cảm thấy ba chữ ấy dễ nghe hơn bất kỳ cách xưng hô nào.
13.
Mùa thu năm 1971.
Bác Lục không vượt qua được trận mưa thu đầu tiên năm ấy.
Sức khỏe của ông vốn đã suy kiệt từ lâu, bệnh phổi, viêm khớp, loét dạ dày, tất cả đều là bệnh cũ tích lại từ những năm tháng tuổi trẻ bôn ba chữa bệnh khắp các làng.
Đêm ông ra đi trời mưa. Tôi túc trực bên giường ông suốt một đêm.
Gần sáng, ông bỗng mở mắt.
“Con bé.”
“Cháu đây.”
“Khê Trúc Lĩnh… sau này phải trông cậy vào cháu rồi.”
“Vâng.”
“Đừng khóc.”
“Cháu không khóc.”
Quả thật tôi không khóc. Nước mắt đã khóc cạn từ kiếp trước, kiếp này muốn khóc cũng không thể khóc nổi. Tôi chỉ nắm chặt tay ông, bàn tay ông lạnh dần.
Tôi sắp xếp từng cuốn sách thuốc của ông, bọc ba lớp vải dầu rồi khóa trong chiếc tủ sâu nhất của trạm y tế.
Đó là sự tin tưởng đầu tiên tôi nhận được trên đời này không pha lẫn chút tư tâm nào, nặng hơn bất cứ thứ gì cha mẹ từng cho tôi.
14.
Năm 1973.
Tôi nhận được một lá thư, là mẹ gửi.
Lá thư được gửi từ Tây Bắc, xem ra cuối cùng cha vẫn không tránh khỏi việc bị đưa đi cải tạo.
Nét chữ trên phong bì xiêu vẹo, vài chỗ còn bị nước làm nhòe.
Tôi mở ra.
“Vân Chi, cha con bị thương rồi. Chân bị gãy, điều kiện ở nông trường con biết rồi đấy, không có bác sĩ tử tế. Con học y, có thể nghĩ cách nào giúp được không? Cách gì cũng được. Mẹ cầu xin con.”
Tôi đọc lá thư hai lần, sau đó gấp lại, bỏ vào phong bì.
Tôi đến ủy ban thôn, tìm Trần Mãn Thương: “Trưởng thôn, đây là thư người nhà của người đã đăng báo cắt đứt quan hệ gửi cho tôi. Tôi không biết lá thư này đến tay tôi bằng cách nào, nhưng theo quy định thì đáng lẽ phải giao nộp.”
Trần Mãn Thương nhận thư, lật xem một lúc rồi im lặng hồi lâu: “Vân Chi, dù sao đó cũng là cha cô.”
“Đã đăng báo cắt đứt quan hệ rồi, ông ấy không còn là cha tôi nữa.”
“Cô… thật sự không định giúp à?”
“Trưởng thôn, tôi không giúp được. Tôi chỉ là bác sĩ chân đất của trạm y tế thôn, không thể quản chuyện cách xa hàng nghìn dặm. Nông trường có hệ thống y tế của nông trường, có tổ chức cấp trên. Cha tôi bị thương thì nên tìm tổ chức giải quyết.”
Trần Mãn Thương thở dài: “Được rồi. Lá thư này tôi lưu vào hồ sơ giúp cô.”
Lá thư được lưu hồ sơ, tin tức cũng lan ra, có người nói tôi máu lạnh, có người nói tôi tuyệt tình.
Tối hôm đó, cô gái Đông Bắc thân thiết nhất với tôi ở điểm thanh niên trí thức, là chị Phương, bưng một bát mì đến tìm tôi.
“Ăn cơm chưa?”
“Rồi ạ.”
“Lừa ai đấy? Trưa nay tôi thấy cô có ăn gì đâu.”
Chị đẩy bát mì đến trước mặt tôi.
Tôi nhìn bát mì. Trên mặt có một quả trứng chiên, vàng óng, viền ngoài cháy giòn thành một đường ren nhỏ. Trong thời đại này, một quả trứng cũng là cả một khoản tài sản.
“Chị Phương, chị...”
“Ăn đi, bớt nói lại.”
Tôi bưng bát lên ăn.
Mì được cán bằng tay, dai và có độ đàn hồi, trứng chiên vừa chín tới, viền ngoài giòn, lòng trứng mềm.
Mùi vị của bát mì ấy, tôi nhớ cả đời.
15.
Ba năm nữa lại trôi qua.
Năm 1976.
Trần Mãn Thương gọi tôi đến nhà uống rượu. Đó là thói quen của ông, mỗi khi có chuyện quan trọng cần bàn, ông luôn mở trước một vò rượu khoai lang.
“Vân Chi, cô ở Khê Trúc Lĩnh bao nhiêu năm rồi?”