Chương 1

Tôi tên là Thẩm Vân Chi, là đứa con dễ bị người ta lãng quên nhất trong khu tập thể quân đội.

Từ khi còn nhớ được chuyện, mỗi lần người ngoài nhắc đến nhà họ Thẩm, người đầu tiên họ nghĩ tới luôn là chị gái tôi.

Chị học hành xuất sắc, ngoại hình nổi bật, gặp ai cũng biết nói lời mềm mỏng, là đứa con mà cha mẹ không nỡ để chịu chút thiệt thòi nào.

Còn tôi...

“Vân Chi à, con bé không thích nói chuyện, cũng chẳng biết cách làm người khác vui.”

Mẹ vẫn luôn nói về tôi như vậy trước mặt hàng xóm.

Năm tôi mười ba tuổi, cha bị người ta tố giác. Giữa đêm, ông nhận được thông báo phải đi cải tạo tại một nông trường muối ở Sài Đạt Mộc.

Mẹ khóc suốt cả đêm. Trời vừa tờ mờ sáng, bà đã quyết định rằng trước tiên sẽ đăng báo cắt đứt quan hệ với chị, giữ chị lại trong thành phố, tiếp tục theo dì Hai đi học.

“Việc học của Vân Tụ không thể dang dở. Con bé mới là hy vọng của nhà họ Thẩm sau này.”

Sau đó, mẹ nắm lấy tay tôi.

“Vân Chi, con đi cùng cha mẹ. Ba người nhà mình không thể tan tác được đâu con.”

Giọng mẹ rất nhẹ.

Nhưng trong lòng tôi hiểu rất rõ rằng đó không phải lời bàn bạc, mà chỉ là muốn tôi nghe theo.

Trong lòng mẹ, tương lai của chị mới được xem là tương lai, còn tương lai của tôi chẳng đáng nhắc tới.

Tôi cũng chỉ có một đôi tay biết làm việc mà thôi.

1.

Nông trường muối Sài Đạt Mộc, gió thổi người ta tưởng chừng cũng mỏng đi như một tờ giấy.

Mùa đông âm ba mươi lăm độ, nước trong chum đông thành từng tảng băng cứng ngắc, phải dùng búa sắt đập vỡ mới múc ra uống được. Mùa hè thì nắng như thiêu như đốt, lớp sương muối phủ trắng cả mặt đất, chói đến nhức mắt; da nứt ra một lớp, rồi lại kết thêm từng lớp da chai cứng.

Năm thứ hai sau khi đến đó, cha đổ bệnh.

Phổi vốn đã có thương tích cũ, lại bị kích thích bởi vùng đất mặn kiềm, ông ho đến mức khạc ra máu.

Nông trường không có bác sĩ tử tế, ngay cả thuốc hạ sốt cũng là thứ hiếm hoi.

Mẹ hoảng loạn, chỉ biết khóc, hoàn toàn không biết phải làm gì.

Mười bốn tuổi, tôi một mình gánh luôn định mức lao động của hai người lớn.

Ban ngày sửa kênh, cuốc đất, phơi muối; tối đến còn phải sắc thuốc, lau người, thay thuốc cho cha.

Số thuốc ấy là tôi quỳ trước mặt quản lý nông trường ba lần, dập đầu đến rách trán mới cầu xin được.

Sau khi tỉnh lại, việc đầu tiên cha làm là tát tôi một cái.

“Cha bảo con đi cầu xin người ta à? Con gái quân nhân mà lại quỳ trước mặt người khác? Con làm mất mặt chính mình hay làm mất mặt Thẩm Hoài Xuyên này?”

Lực tay của ông rất mạnh.

Người vừa tỉnh lại từ cơn hôn mê, vậy mà sức đánh tôi vẫn chẳng hề nhẹ đi.

Mặt tôi sưng suốt ba ngày.

Mẹ đứng bên cạnh nhìn, không nói giúp tôi lấy một câu.

Chỉ đến khi cha ngủ lại, mẹ mới bước tới, nhét nửa cái bánh ngô vào tay tôi.

“Ăn đi, đừng để đói. Cha con không cố ý đâu, ông ấy vốn là người như vậy.”

Tôi nhận lấy bánh ngô nhưng không ăn.

Tôi nhét nó vào túi, giữ lại đến tối lúc làm việc thì lót dạ.

Tôi từng viết thư cho chị.

Cứ cách vài hôm lại gửi một lá.

“Chị, cha bệnh rồi, nặng lắm. Chị có thể nhờ người mang ít thuốc tới không? Thuốc gì cũng được.”

“Chị, tay mẹ bị lạnh đến nứt hết rồi, chị có thể gửi cho mẹ một đôi găng tay bông không? Găng cũ cũng được.”

“Chị, em nhớ chị lắm.”

Tổng cộng mười lăm lá thư, không một lá nào hồi âm.

Sau này tôi mới biết rằng chị nhận được từng lá một.

Chị xếp chúng ngay ngắn, ép xuống đáy hòm rồi nói với dì Hai: “Chuyện bên đó đừng nói với cháu, ảnh hưởng đến việc ôn thi.”

Mười ba năm sau, cha được minh oan, chúng tôi trở về thành phố.

Cha thay lại bộ áo Tôn Trung Sơn sạch sẽ, lưng thẳng tắp đứng trước cửa ban tổ chức để nhận lời chào đón.

Việc đầu tiên ông làm sau khi về thành phố là đến cửa hàng bách hóa mua cho chị một chiếc áo sơ mi vải dacron. Màu xanh da trời, chất vải rất đẹp, cổ áo còn viền một vòng ren trắng.

Ông nói: “Bao năm nay Vân Tụ phải sống nhờ nhà người khác, cũng không dễ dàng gì. Làm cha thì phải bù đắp cho con bé.”

Mẹ phụ họa: “Đúng vậy, Vân Tụ chịu nhiều thiệt thòi rồi.”

Không ai nhắc đến tôi.

Tôi đứng phía sau họ, cúi đầu nhìn đôi tay mình, khớp ngón tay thô ráp biến dạng, lòng bàn tay đầy vết chai cũ, ngón trỏ tay phải bị ngâm trong đất mặn kiềm đến mức mãi mãi không thể duỗi thẳng.

Mười ba năm trên vùng đất mặn kiềm. Mười ba năm sửa kênh, mười ba năm cuốc đất, mười ba năm gánh định mức lao động của hai người lớn.

Lúc trở về, tôi còn chưa đến hai mươi bảy tuổi.

Vậy mà ông thợ chụp ảnh chỉ nhìn tôi một cái đã hỏi: “Cô năm nay hơn bốn mươi rồi à?”

Sau đó là Hạ Cảnh Xuyên.

Anh là người được hai bên gia đình định hôn từ nhỏ, con trai của đồng đội cũ của cha. Trước khi đi, anh từng nói: “Vân Chi, chờ anh. Nhất định anh sẽ đến đón em.”

Mười ba năm sau, anh thật sự đến. Nhưng ngay khoảnh khắc nhìn thấy tôi, nụ cười trên mặt anh đã cứng lại.