Chương 1

01

Tôi kém anh trai 4 tuổi. Khi tôi ra đời, việc kiểm tra kế hoạch hóa gia đình ở nông thôn không quá nghiêm ngặt. Hai năm sau, mẹ lại mang thai, lúc đó chính sách mới bắt đầu thắt chặt.

Cán bộ phụ nữ và bí thư thôn đến nhà khuyên:

"Đã có cả trai lẫn gái rồi, đừng sinh thêm nữa."

Mẹ cười gượng:

"Tôi còn muốn sinh thêm một thằng con trai nữa, không thì sau này Quân Quân có việc gì cũng không có anh em giúp đỡ."

Cán bộ phụ nữ khuyên nhủ rất nhiều, mẹ giả vờ đồng ý. Nhưng ngày hôm sau bà đã trốn đi. Sáu tháng sau, bà sinh em gái tôi, rồi bị bắt đi triệt sản. Nếu không phải đã đặt vòng, có lẽ sớm muộn gì tôi cũng có một đứa em trai.

Tôi nghĩ rằng tôi và em gái đều là con gái nên sẽ được yêu thương như nhau. Nhưng thực tế không phải vậy. Em gái là út, con út luôn được cưng chiều hơn.

Hồi nhỏ tôi đánh nhau với anh trai, mẹ luôn nói: "Nó là con trai, mày không đánh lại được thì đừng đánh".

Khi tôi cãi nhau với em gái, mẹ lại bảo: "Nó nhỏ hơn mày, sao mày lại bắt nạt nó?"

Nhà nuôi rất nhiều gà đẻ trứng, khi mẹ luộc trứng xong, bà dùng đũa chia đôi. Một nửa cho anh trai, phần còn lại múc phần nhiều cho em gái, đáy bát thì cho tôi.

"Yến Tử, trộn cơm với cái này ăn ngon lắm, tinh túy đều nằm ở đáy bát đấy."

Sau đó, tôi vào tiểu học. Ban ngày cha mẹ đều đi làm, em gái được bà nội trông nom. học trò tiểu học phải về nhà ăn trưa, tôi phải nấu cơm rang cho anh trai. Bếp lò nhà nông rất cao, tôi phải đứng lên ghế mới với tới để xào. Mỗi lần xào cơm trứng, tôi cho bốn quả trứng. Tôi và anh trai mỗi người hai quả, rất công bằng.

Trẻ con ai cũng mong đến Tết, nhưng tôi thì không. Vì tôi luôn phải mặc quần áo cũ của anh trai, họ hàng cho tiền mừng tuổi mua quần áo thì hoặc là cho anh trai vì là con trai, hoặc là cho em gái vì là út. Tóm lại không có phần của tôi.

Rằm tháng Tám, họ hàng tặng bánh trung thu. Loại ngon nhất nhân hạt sen lòng đỏ trứng muối đều thuộc về anh trai. Em gái cầm bánh ngũ nhân, gặm hết phần vỏ bên ngoài, chỉ còn lại phần nhân bên trong.

Mẹ đưa cho tôi phần nhân có màu sắc kỳ lạ:

"Ăn đi, phần nhân ngon nhất, em gái để lại cho mày đấy."

Tôi lắc đầu từ chối. Bà còn cau mày mắng tôi:

"Đồ ngon thế này mà còn kén cá chọn canh."

Sau đó khi cho lợn ăn, tôi phát hiện mấy phần nhân bánh trung thu trong thức ăn của lợn. Đồ ngon như vậy, sao bà không tự ăn!

Cha mẹ làm việc rất mệt, gần như quanh năm không nghỉ. Đến cuối tuần tôi phải phụ trách giặt quần áo cho cả nhà. Quần áo của bọn họ rất dày nặng, khi ướt tôi vắt còn không nổi. Mặt trời chưa mọc, sương mù phủ kín ao. Tưởng như đây là một hồ nước nóng, nhưng thực tế, nước ao lạnh buốt tận xương. Lúc đó tôi có ảo giác: như thể trên đời này chỉ còn lại mình tôi cô đơn.

02

Cuối cùng là giọng nói của ông lão chăn trâu thức sớm kéo tôi ra khỏi sương mù:

"Yến Tử ngoan quá."

Lúc đó tôi đã lạc lối trong những lời khen ngợi của mọi người, cho đến khi lớn hơn một chút mới nghĩ: tại sao lại là tôi?

Tại sao anh trai lớn hơn tôi mấy tuổi, lại có thể ngủ đến tận trưa?

Tại sao những đứa trẻ được khen ngợi là ngoan ngoãn, luôn luôn là con gái trong thôn?

Mơ mơ hồ hồ, tôi đã lớn lên như vậy.

Anh trai học trước tôi 4 khóa, năm anh ấy thi tốt nghiệp cấp 2, tôi đang học lớp 5. Mẹ chỉ học hết tiểu học, đã chịu nhiều khổ sở vì không có học vấn. Vì vậy bà luôn cố gắng hết sức trong việc học của anh trai, dù vậy, anh ấy vẫn không thi đỗ vào trường cấp 3 ở thành phố.

Mẹ là người ở xa lấy chồng về đây, bình thường rất tự ái và nhạy cảm. Bà thường nói với chúng tôi rằng họ hàng bên thành phố xem thường chúng tôi thế nào. Với các bác, các cô cũng không thân thiết. Nhưng lần đó bà đã phải hạ mình đi xin bác cả, cuối cùng bác cả đã giúp đỡ đưa anh trai vào trường cấp 3 số 3. Trường cấp 3 số 3 không nằm ở huyện mà ở một thị trấn khác.

Khi biết kết quả, mẹ lại lẩm bẩm:

"Sao không cho Quân Quân vào trường ở huyện, có phải bọn họ sợ cuối tuần nó sẽ đến nhà bọn họ ăn cơm không?"

Thấy bà không vui, tôi an ủi:

"Mẹ ơi, sau này con nhất định sẽ thi đỗ vào trường cấp 3 số 1."

Mẹ liếc nhìn tôi, giọng trầm xuống:

"Mày thi đỗ thì có ích gì, mày đâu phải anh mày."

Những lời còn lại bị nghẹn lại nơi cổ họng. Từ nhỏ đến lớn, bọn họ chưa bao giờ quan tâm đến điểm số của tôi, cũng không giúp tôi làm bài tập. Luôn nói tôi cái gì cũng biết, đỡ lo hơn anh trai. Hóa ra không phải vậy. Là bọn họ không quan tâm mà thôi.

Qua hết hè, tôi lên lớp 6. Vì viết văn hay, phát âm tiếng phổ thông cũng tốt, tôi được chọn đi thi đọc diễn cảm ở huyện. Cha mẹ đều phải đi kiếm tiền, đưa cho tôi 5 đồng. Cuộc thi kéo dài cả ngày, tôi thi vào buổi chiều.

Giờ nghỉ trưa, phụ huynh các bạn khác đều dẫn con đi ăn nhà hàng, cô giáo kéo tôi:

"Đi, chúng ta đến căn tin."

Vừa đến cửa căn tin, bác cả vội vã chạy đến.

"Yến Tử, để bác cả dẫn cháu đi ăn."

Vì mẹ luôn nói họ hàng không tốt, vậy nên tôi hơi sợ bác ấy. Tôi rụt rè đi theo sau lưng bác ấy, bác ấy dẫn tôi đi ăn cơm niêu, giúp tôi rưới đều nước sốt, trộn cơm, còn lấy cho tôi một chai nước cam.

Ăn xong bác ấy cũng không về, đợi tôi diễn thuyết xong thì đứng dậy vỗ tay nhiệt liệt.

Xuống sân khấu, bác ấy liên tục khen ngợi tôi.

Tôi ngượng ngùng không biết nói gì, bác ấy xoa đầu tôi:

"Yến Tử à, phải học thật tốt, đọc sách luôn có ích. Năm đó bác là người đầu tiên trong thôn học hết cấp 2, nên bây giờ bác làm việc ở thành phố, được chia nhà, lấy được vợ thành phố. Cháu thông minh hơn anh trai, con gái cũng phải cố gắng."

03

Những lời này, trước đây chưa từng có ai nói với tôi.

Lúc chia tay, bác cả cho tôi 10 đồng, dặn đi dặn lại không được cho mẹ biết, càng không được để bác gái biết.

Về nhà, tôi vui vẻ kể với mẹ về việc bác cả đến xem tôi, dẫn tôi đi ăn cơm niêu.

Bà không mấy để tâm:

"Sao không dẫn mày về nhà? Nhất định là bác gái chê mày bẩn."

Như bị dội một gáo nước lạnh, tôi tỉnh ngộ.

Tôi nắm chặt 10 đồng trong túi, cuối cùng vẫn không đưa cho mẹ.

Cũng từ năm đó trở đi, mỗi năm Tết đến, bác cả đều gọi riêng tôi ra một góc, lén cho tôi tiền mừng tuổi. Đó là thứ thuộc về riêng tôi.

Tôi đạt giải nhì cuộc thi đọc diễn cảm, giấy khen dán trên tường hơn một năm. Sau đó khi quét dọn vệ sinh, vô tình rơi xuống. Số phận của nó cũng giống như những tấm giấy khen trước đó, bị dùng làm mồi lửa.

Tôi học cấp 2 ở quê. Lúc đó nhà còn trồng lúa, nghỉ hè phải gặt lúa cấy mạ, em gái không phải đi. Có lần tôi đến kỳ kinh nguyệt, đau đến tái mặt, năn nỉ mẹ cho ở nhà nghỉ ngơi.

Mẹ mặt lạnh tanh, trợn mắt:

"Chỉ có mỗi mình mày là yếu ớt."