Chương 1

Khi bố tôi đẩy bản thỏa thuận ly hôn đến trước mặt mẹ, ông ta tin chắc mẹ sẽ không hiểu nổi những điều khoản rắc rối, quanh co trong đó.

Người tình mới của ông ta đã đo xong rèm cửa cho phòng ngủ chính, còn cười cười khuyên mẹ tôi:

“Chị Thanh Ngô, chị nên rút lui cho đàng hoàng. Dù sao cũng tốt hơn đến cuối cùng chẳng lấy được gì.”

Mẹ tôi lập tức rút bản thỏa thuận về, khóa vào két sắt rồi đặt một chồng sổ sách cũ lên bàn.

“Ai nói với các người rằng bao năm nay tôi chỉ ghi tiền mua thức ăn?”

Mãi về sau, bố tôi mới biết, người phụ nữ mà ông ta cho là dễ lừa nhất đã âm thầm ghi lại từng lời nói dối, từng khoản tiền mờ ám của ông ta suốt nhiều năm.

***

Ngày bố tôi, Trang Nhạc Hành, mang bản thỏa thuận ly hôn về nhà, chính tôi là người in nó ra.

Ông ta gửi tập tin vào hộp thư điện tử của tôi, chỉ nói máy in ở công ty bị hỏng, bảo tôi tan làm thì tiện đường mang về.

Tôi làm biên tập viên cho một nhà xuất bản, bệnh nghề nghiệp khá nặng. Mới đọc đến trang thứ ba, tôi đã nhìn thấy dòng chữ:

“Hai bên xác nhận không còn bất kỳ tranh chấp nào liên quan đến tài sản chung của vợ chồng.”

Tôi ngẩng đầu nhìn ông ta.

“Bố coi con là người mù chữ, hay coi mẹ là người mù chữ?”

Trang Nhạc Hành đặt mạnh tách trà xuống bàn.

“Chuyện của người lớn, con đừng xen vào.”

Mẹ tôi, Hạ Thanh Ngô, khi ấy đang ngồi ngoài ban công thay đất cho một chậu cẩm tú cầu sắp héo. Nghe thấy tiếng nói, mẹ rửa sạch tay rồi bước vào, cầm bản thỏa thuận đọc từ trang đầu đến trang cuối.

Ngón tay bố tôi gõ nhịp lên mặt bàn. Chờ chưa được bao lâu, ông ta đã mất kiên nhẫn.

“Thanh Ngô, căn nhà này để lại cho bà ở, cửa hàng hoa cũng thuộc về bà. Bao năm nay bà đâu có quản chuyện công ty, được từng ấy là đủ rồi.”

Mẹ lật sang phần phụ lục.

“Thế căn hộ ở phía nam thành phố thì sao?”

Bàn tay bố tôi khựng lại.

“Căn hộ nào?”

“Khoản tiền đặt cọc thanh toán vào tháng 5 năm ngoái, nội dung chuyển khoản ghi là tiền ứng trước cho hợp tác thương hiệu. Nhưng giấy chứng nhận quyền sở hữu lại đứng tên Cố Nghiên Phi.”

Cả phòng khách im phăng phắc, chỉ còn tiếng nước nhỏ tí tách ngoài ban công.

Cố Nghiên Phi là quản lý thương hiệu của công ty bố tôi, cũng là cô “cấp dưới đắc lực” nửa năm trở lại đây bỗng nhiên thường xuyên xuất hiện trong các bữa cơm gia đình.

Sắc mặt bố tôi lập tức sa sầm.

“Bà điều tra tôi?”

Mẹ đưa bản thỏa thuận cho tôi, bảo tôi bỏ vào túi hồ sơ.

“Tài khoản chung thiếu tiền, tôi kiểm tra sổ sách, không phải điều tra anh.”

Ngay trước mặt bố, mẹ gọi điện cho Bạch Tụng Ninh. Dì Bạch là bạn học đại học của mẹ, cũng là một luật sư chuyên về hôn nhân gia đình.

“Tụng Ninh, Nhạc Hành muốn ly hôn. Sáng mai tôi đến văn phòng luật của cậu, mang theo sao kê ngân hàng, giấy tờ nhà đất và hồ sơ bảo lãnh cũ của công ty.”

Cúp máy, mẹ lại vào phòng làm việc lấy giấy tờ tùy thân, thẻ ngân hàng, máy tính xách tay cùng hai ổ cứng di động.

Những chứng từ quan trọng từ lâu đã được mẹ quét và sao lưu. Một bản lưu trong kho dữ liệu đám mây có mã hóa, một bản khóa trong két sắt ở văn phòng cửa hàng hoa.

Bố tôi đứng chặn ngay cửa phòng làm việc.

“Bà có cần làm quá thế không? Chẳng lẽ tôi còn cướp đồ của bà?”

Mẹ đưa túi đựng máy tính cho tôi, đáp rất nhanh: “Ông đã lấy tài sản chung để mua nhà cho Cố Nghiên Phi rồi. Bây giờ mới hỏi tôi có cần phải làm đến mức này hay không thì muộn rồi.”

Tối hôm đó, mẹ chuyển đến căn nhà nhỏ ở phía tây thành phố. Đó là tài sản riêng của mẹ do ông ngoại để lại trước khi mẹ kết hôn, người thuê vừa mới trả nhà vào tháng trước. Mẹ bảo tôi và anh trai tự chọn chỗ ở, không cho bất kỳ ai đứng ra thương lượng điều kiện với mẹ.

Khi anh trai tôi, Trang Đảo Thành, vội vã trở về, bố đang đập cốc trong phòng khách.

Anh cau mày hỏi tôi: “Mẹ thật sự đi rồi à?”

Tôi đá những mảnh sứ vỡ sang một bên.

“Đi rồi. Mẹ còn mang theo giấy tờ tùy thân, máy tính, sổ sách và số trang sức bà ngoại để lại. Bố nói mẹ đã dọn sạch cả căn nhà này.”

Anh tôi liếc nhìn những bức tranh nổi tiếng vẫn còn treo trên tường, những bộ vest chất đầy trong phòng thay đồ rồi nhìn ba chiếc xe của bố trong gara.

“Vậy mà bố hiểu thế nào là dọn sạch nhà thì cũng tiết kiệm thật đấy.”

Sáng hôm sau, tôi đưa mẹ đến văn phòng luật của dì Tụng Ninh.

Mẹ mang theo sáu cuốn sổ kế toán.

Cuốn cũ nhất đã phai màu ở bìa. Ngay trang đầu tiên ghi lại số của hồi môn mẹ nhận được vào năm kết hôn: hai cửa hàng, một căn nhà nhỏ mặt phố, một khoản tiền tiết kiệm cùng số vàng và trang sức do ông ngoại cho.

Hồi nhỏ, tôi thường thấy mẹ ngồi bên bàn ăn, cúi người bấm máy tính. Có khi mẹ ghi nhầm tiền điện nước sang cột khác, có khi chỉ vì siêu thị trả thiếu hai đồng mà mẹ cũng đứng ngoài cửa tính đi tính lại cả nửa ngày. Lần nào bố cũng cười. Cười xong, bố cầm lấy cây bút trong tay mẹ rồi nói: “Ngốc một chút cũng chẳng sao, anh nuôi nổi em.”

Đến bây giờ tôi mới hiểu, trên những trang sổ trông có vẻ lộn xộn ấy, bên cạnh mỗi khoản chi lớn đều ghi rõ số chứng từ, nguồn tiền và người trực tiếp xử lý.

Bạch Tụng Ninh lật được nửa cuốn sổ thì ngẩng đầu nhìn mẹ.

“Thế này mà cậu bảo mình không biết tính toán sao?”

Mẹ mở nắp bình giữ nhiệt, bình thản nói: “Tiền nhỏ thì cố tình tính sai, tiền lớn mới tiện cho mình tự tính.”

Tôi hỏi: “Vì sao mẹ phải giả vờ như vậy?”

Mẹ nhìn tôi, không vòng vo.

“Bố con thích những người cần ông ta chăm sóc. Khi đó mẹ cũng chỉ muốn sống cho yên ổn, bớt tranh cãi một câu thì trong nhà lại yên tĩnh thêm một chút. Sau này ông ta coi sự nhường nhịn của mẹ như thứ để ông ta đem ra khoe khoang bên ngoài. Mẹ cũng chẳng buồn sửa lại suy nghĩ đó. Sổ sách vẫn còn, giới hạn của mẹ vẫn còn.”

Bạch Tụng Ninh chia toàn bộ giấy tờ thành ba chồng.

Chồng thứ nhất là tài sản riêng trước hôn nhân. Hai cửa hàng và căn nhà mặt phố do ông ngoại để lại đều có giấy tờ quyền sở hữu rõ ràng, tiền cho thuê vẫn luôn được chuyển vào tài khoản riêng của mẹ. Những năm đầu công ty của Trang Nhạc Hành mới thành lập, ông ta không có địa điểm làm việc, mẹ đã cho ông ta thuê căn nhà với giá thấp. Hợp đồng cứ ba năm lại gia hạn một lần.

Chồng thứ hai là tài sản chung của vợ chồng. Những căn nhà, xe cộ, khoản đầu tư mua sau khi kết hôn và cổ phần công ty đứng tên Trang Nhạc Hành đều phải được kiểm kê, tính toán theo quy định pháp luật.

Chồng thứ ba là chồng dày nhất, gồm số tiền Trang Nhạc Hành đã chuyển cho Cố Nghiên Phi trong suốt những năm qua dưới danh nghĩa tiền dự án, công tác phí và phí tư vấn.

“Tiền đặt cọc mua nhà, xe cộ, trang sức, cộng lại không phải con số nhỏ.” Bạch Tụng Ninh nói. “Nếu có thể chứng minh đó là những khoản tặng cho có giá trị lớn, không phục vụ nhu cầu sinh hoạt thường ngày và không được người vợ đồng ý thì có thể yêu cầu hoàn trả theo pháp luật. Trước tiên hãy làm thủ tục yêu cầu áp dụng biện pháp bảo toàn tài sản, đừng để đối phương có cơ hội chuyển tài sản đi.”

Mẹ gật đầu: “Cứ làm theo trình tự.”