Chương 1

Bà nói:

“Bảo sao mày hay đến nhà tao mua đồ ăn sáng, thì ra là định kiếm chút lợi lộc!”

“Bình thường mày lấy thêm mấy tờ giấy ăn, mấy cái túi nilon, tao cũng chẳng nói gì. Nhưng năm nay nắng gắt, giá ớt tăng chóng mặt, mày một thìa, tao một thìa, buôn bán thế này làm sao mà sống?”

Không chỉ thế, sau khi cãi nhau, tôi sang tiệm bên cạnh mua đồ ăn sáng, bà ấy còn cố ý dặn ông chủ:

“Cẩn thận chỗ gia vị của nhà anh đấy, con bé này tắt mắt quen thân, hở ra là dễ bị ăn cắp lắm.”

Lúc đó tôi mới chợt hiểu ra — con người nghèo tiền nghèo của không đáng sợ, đáng sợ là cái tâm của họ nghèo.

1.

Hôm trước, tối đi ngủ tôi không đắp kín chăn, nên bị nhiễm lạnh rồi cảm. Sáng hôm sau thức dậy, giọng tôi khản đặc.

Khi đi mua đồ ăn sáng, tôi bỏ thêm một thìa ớt vào bánh. Lúc đó cổ họng khó chịu, tôi không nói mà chỉ ra hiệu cho bà chủ, rồi đi thẳng về lớp học.

Không ngờ chỉ nửa tiếng sau, bà ấy hớt hải chạy đến tận cửa lớp, vừa gõ cửa vừa gọi tên tôi.

Khoảnh khắc đó, tôi vừa bối rối vừa xấu hổ muốn chết.

Bạn cùng phòng của tôi, Lâm Duyệt, cũng nhận ra đó là mẹ mình. Hai chúng tôi nhìn nhau, rồi xin phép thầy giáo ra ngoài xem chuyện gì xảy ra.

Vừa mở cửa, tôi đã thấy bà ấy trừng mắt nhìn tôi, gương mặt đầy oán khí, giọng gay gắt như thể tôi thiếu tiền bà mà không trả.

“Con bé này lươn lẹo thật đấy, ăn đồ nhà người ta mà không trả tiền, thế là thế nào? Mày còn là sinh viên đại học cơ đấy, mà đến chút phẩm chất cơ bản cũng không có à?”

Tôi nghe xong sững sờ, còn tưởng mình hoa mắt nhìn nhầm người. Tôi dụi mắt thật kỹ, nhưng đúng là bà Lâm của căng-tin — cũng chính là mẹ của Lâm Duyệt.

Vì quan hệ với Lâm Duyệt nên cả phòng ký túc của chúng tôi đều quen bà Lâm, bà cũng biết chúng tôi là bạn cùng phòng và bạn học của con gái bà.

Tôi nghĩ chắc là có hiểu lầm, nên vội vàng giải thích:

“Bác Lâm, cháu có làm thẻ thành viên mà, cháu trả tiền từ lâu rồi, bác quên rồi sao?”

Hồi mới nhập học năm nhất, Lâm Duyệt từng kể cha mẹ cậu ấy ly hôn từ nhỏ, mẹ cậu ấy nuôi con một mình, chịu đủ khổ cực, cuộc sống rất vất vả.

Vì thế, khi biết mẹ cậu ấy mở quán ăn sáng trong căng-tin trường, tôi cùng mấy bạn cùng phòng đều thường xuyên đến ủng hộ. Để tiện hơn, tôi còn nghe theo lời bà làm luôn thẻ thành viên.

Nhưng nghe xong lời giải thích của tôi, bà không hề nguôi giận mà còn tức hơn. Bà đỏ mặt tía tai, chỉ tay vào tôi mà mắng:

“Mày cũng biết là thẻ thành viên, tao còn cho mày giảm giá 5% đấy. Thế mà mày vẫn muốn chiếm lợi của tao à? Tao muốn hỏi xem bố mẹ mày có dạy mày là đừng ham rẻ, đừng tham vặt, đừng có cái thói tắt mắt trộm tay hay không?”

“Một cái bánh tao bán có 5 tệ thôi, vốn dĩ đã chẳng lời lãi gì. Thế mà mày còn múc một thìa ớt to như vậy, nếu ai cũng múc như mày thì cái quán này còn bán được nữa không?”

Thịt trên mặt bà Lâm tức giật giật, thở hồng hộc, ánh mắt như muốn thiêu rụi tôi.

Mắng xong vẫn chưa hả, bà kéo Lâm Duyệt ra, giọng đầy châm chọc:

“Còn mày nữa, tao bảo mày rồi, trước khi kết bạn phải nhìn cho rõ nhân phẩm người ta, mày lại không nghe. Giờ thì hay rồi, mày coi người ta là bạn, còn cho giảm giá làm thẻ thành viên, mà người ta thì không biết điều, còn được đằng chân lân đằng đầu.”

“Hôm nay thì múc một thìa ớt to, lần sau chưa biết sẽ làm gì nữa đâu.”

Trong tòa giảng đường người qua lại tấp nập, không chỉ có sinh viên mà còn cả thầy cô và lãnh đạo trường.

Giọng bà lại không nhỏ, khiến nhiều người ngoái đầu nhìn, thậm chí còn kinh động đến cố vấn lớp.

Thấy ồn ào quá, cô giáo vội bước lên can ngăn:

“Tống Thanh, em đứng ngoài này làm gì? Không biết giờ đang học à?”

Mẹ của Lâm Duyệt thấy cô giáo xuất hiện thì mắt sáng lên, liền tranh thủ kể khổ, thêm mắm dặm muối toàn bộ sự việc vừa rồi để bôi xấu tôi.

Cô giáo nghe xong chỉ biết cạn lời, nhưng để tránh rắc rối, cô ấy kín đáo đưa tôi một ánh mắt:

“Lần sau đừng tái phạm, mau xin lỗi bác rồi về lớp, kẻo lát nữa bị lãnh đạo thấy.”

Ý cô tôi hiểu — dạo này trường quản lý rất chặt, lãnh đạo thường xuyên đi kiểm tra lớp, cô ấy không muốn sinh chuyện.

2

Tôi khẽ thở dài, trong lòng cực kỳ bất mãn nhưng vẫn cố nhẫn nhịn.

“Thế này đi, bác Lâm, cháu chuyển cho bác hai tệ, coi như trả cho thìa ớt đó.”

“Tại cháu ăn đậm vị, sáng nay thấy bác không cho ớt vào bánh nên tưởng bác quên, mới tự múc một thìa. Cháu xin lỗi bác, yên tâm, sau này sẽ không thế nữa.”

Tôi vừa giải thích rõ ràng vừa xin lỗi, rồi chuyển tiền.

Không ngờ bà vẫn không buông tha, vừa nhìn thấy con số hai tệ trên màn hình điện thoại là bà lại nổ tung.

“Hai tệ? Cô không thấy xấu hổ khi đưa tôi số tiền này à? Coi thường ai vậy? Trước giờ cô ngày nào cũng ăn bánh nhà tôi, mỗi lần đều thêm một thìa ớt – đó là những lần tôi nhìn thấy. Còn lúc tôi bận không để ý thì ai biết cô múc bao nhiêu? Giờ đưa tôi hai tệ thì đủ làm gì?”

“Nhìn cô ăn mặc chỉnh tề như thế, không ngờ cũng là loại chẳng biết điều.”

Nghe tới đây, tôi thực sự ngẩn người. Khẩu vị mỗi người mỗi khác, có người mê ăn cay, có người lại thích thanh đạm.

Đã làm kinh doanh, chẳng phải nên chiều theo khẩu vị của khách sao? Tôi thích ăn cay, cho nhiều ớt thì có gì sai? Sao qua miệng bà ta lại biến thành tôi là kẻ “không biết điều”?

Tức đến choáng váng, tôi có cả một bụng lời nhưng chẳng biết bắt đầu từ đâu.

Lúc này, Lâm Duyệt đỡ lấy mẹ mình, giọng đầy vẻ an ủi:

“Mẹ, mẹ yên tâm, bạn cùng phòng con không phải người tham tiện nghi đâu.”

Tôi còn tưởng cậu ấy đang nói giúp mình, nào ngờ câu tiếp theo đã khiến tôi sững sờ.

“Thanh Thanh, cậu chuyển thêm chút tiền đi. Cái thìa ớt cậu múc thật sự không ít.”

“Cậu cũng biết mẹ mình mở quán một mình không dễ dàng gì, nguyên liệu cái gì cũng phải tính toán kỹ, không thì lỗ vốn ngay. Hơn nữa, cậu đâu thiếu tiền, sao phải vì chút chuyện này mà làm căng với mẹ mình?”

Tôi chết lặng. Đây mà là lời người nói với bạn mình sao?

Ngày trước, chính cậu ta là người suốt ngày kể khổ, khóc lóc về gia cảnh tội nghiệp của mình.

Khiến tôi cùng mấy người bạn khác đều động lòng trắc ẩn, ra sức giúp đỡ.

Biết mẹ cậu ta mở quán ăn sáng trong căn tin, tôi gần như ngày nào cũng ghé ủng hộ.

Bánh bà làm đôi khi còn sống nhão, tôi cũng chưa từng phàn nàn. Thậm chí tôi còn làm thẻ thành viên, rồi giới thiệu cho bạn bè quen biết đến ăn.

Những điều đó, Lâm Duyệt đều biết rõ.

Tôi hiểu, việc mình làm chẳng phải chuyện lớn lao, không thể giúp họ một bước đổi đời, nên cũng chưa bao giờ mong nhận lại sự cảm kích.

Nhưng tôi thật không ngờ, tất cả tấm lòng của mình trong mắt hai mẹ con họ lại biến thành “thích chiếm tiện nghi”!

Thấy lãnh đạo nhà trường đi kiểm tra sắp tới gần, tôi nhắm mắt, hít sâu một hơi, rồi chuyển thẳng cho bà 200 tệ.

“Bác Lâm, cháu xin lỗi vì đã múc nhiều ớt của bác. Hai trăm này coi như trả phí… gia vị.”

Trong giọng tôi đầy mỉa mai – quả thật lần đầu tiên trong đời tôi thấy ăn thêm ớt mà phải trả tiền riêng.

Nhận tiền xong, sắc mặt bà mới dịu lại.

“Đấy, thế mới phải. Trẻ tuổi thì đừng chỉ nghĩ đến chuyện chiếm chút lợi, không hay. Nhà tôi buôn bán nhỏ, vốn chẳng lời lãi, sao sánh được với nhà cô giàu có, đương nhiên cô chẳng coi số tiền này ra gì.”

Tôi lạnh mặt quay về lớp, không thèm để tâm đến mẹ con họ nữa.

Bị một phen bôi nhọ như thế, tâm trạng vui vẻ của tôi cả ngày coi như tan tành. Trưa đó, tôi không buồn mua cơm, mà đi thẳng lấy kiện hàng mình đặt từ trước.

3

Vừa bóc hộp mỹ phẩm mới ra, Lâm Duyệt – mắt nhanh như chớp – đã nhào lại.

“Thanh Thanh, sao cậu biết tớ vừa hết đồ dưỡng da thế? Mua đúng lúc quá! Tớ còn đang phân vân có nên ra ngoài mua một bộ không, ai ngờ cậu lại mua cho tớ rồi.”

Ánh mắt cậu ta sáng rực, tay không hề khách sáo, định cầm lấy bộ mỹ phẩm rồi thoa luôn lên mặt.